Beowulf

Ed. Murray McGillivray. Online Corpus of Old English Poetry (OCOEP). Edition in progress. This file last updated 6/11/13.

f.129r
Hwæt! We Gardena    in geardagum,
þeodcyninga,    þrym gefrunon,
hu ða æþelingas    ellen fremedon.
Oft Scyld Scefing    sceaþena þreatum,
5
monegum mægþum,    meodosetla ofteah,
egsode eorlas,    syððan ærest wearð
feasceaft funden.    He þæs frofre gebad,
weox under wolcnum,    weorðmyndum þah,
oðþæt him æghwylc    ymbsittendra
10
ofer hronrade    hyran scolde,
gomban gyldan.    Þæt wæs god cyning!
Ðæm eafera wæs    æfter cenned,
geong in geardum,    þone god sende
folce to frofre;    fyrenðearfe ongeat
15
þe hie ær drugon    aldorlease
lange hwile.    Him þæs liffrea,
wuldres wealdend,    woroldare forgeaf;
Beowulf wæs breme,    blæd wide sprang,
Scyldes eafera    Scedelandum in.
20
Swa sceal geong guma    gode gewyrcean,
f.129v
fromum feohgiftum    on fæder bearme,
þæt hine on ylde    eft gewunigen
wilgesiþas,    þonne wig cume,
leode gelæsten.    Lofdædum sceal
25
in mægþa gehwære    man geþeon.
Him ða Scyld gewat    to gescæphwile
felahror feran    on frean wære.
Hi hyne þa ætbæron    to brimes faroðe,
swæse gesiþas,    swa he selfa bæd,
30
þenden wordum weold    wine Scyldinga;
leof landfruma    lange ahte.
Þær æt hyðe stod    hringedstefna,
isig ond utfus,    æþelinges fær.
Aledon þa    leofne þeoden,
35
beaga bryttan,    on bearm scipes,
mærne be mæste.    Þær wæs madma fela
of feorwegum,    frætwa, gelæded;
ne hyrde ic cymlicor    ceol gegyrwan
hildewæpnum    ond heaðowædum,
40
billum ond byrnum;    him on bearme læg
madma mænigo,    þa him mid scoldon
on flodes æht    feor gewitan.
Nalæs hi hine læssan    lacum teodan,
þeodgestreonum,    þonne þa dydon
45
þe hine æt frumsceafte    forð onsendon
f.130r
ænne ofer yðe    umborwesende.
Þa gyt hie him asetton    segen gyldenne
heah ofer heafod,    leton holm beran,
geafon on garsecg;    him wæs geomor sefa,
50
murnende mod.    Men ne cunnon
secgan to soðe,    selerædende,
hæleð under heofenum,    hwa þæm hlæste onfeng.

.I.

Ða wæs on burgum    Beowulf Scylding,
leof leodcyning,    longe þrage
55
folcum gefræge    (fæder ellor hwearf,
aldor of earde),    oþþæt him eft onwoc
heah Healfdene;    heold þenden lifde,
gamol ond guðreouw,    glæde Scyldingas.
Ðæm feower bearn    forðgerimed
60
in worold wocun,    weoroda ræswan,
Heorogar ond Hroðgar    ond Halga til;
hyrde ic þæt . . .    Onelan cwen,
Heaðoscilfingas    healsgebedda.
Þa wæs Hroðgare    heresped gyfen,
65
wiges weorðmynd,    þæt him his winemagas
georne hyrdon,    oðð þæt seo geogoð geweox,
magodriht micel.    Him on mod bearn
þæt healreced   hatan wolde,
f.130v
medoærn micel,    men gewyrcean
70
þonne yldo bearn    æfre gefrunon,
ond þær on innan    eall gedælan
geongum ond ealdum,    swylc him god sealde,
buton folcscare    ond feorum gumena.
Ða ic wide gefrægn    weorc gebannan
75
manigre mægþe    geond þisne middangeard,
folcstede frætwan.    Him on fyrste gelomp,
ædre mid yldum,    þæt hit wearð ealgearo,
healærna mæst;    scop him Heort naman
se þe his wordes geweald    wide hæfde.
80
He beot ne aleh,    beagas dælde,
sinc æt symle.    Sele hlifade,
heah ond horngeap,    heaðowylma bad,
laðan liges;    ne wæs hit lenge þa gen
þæt se ecghete    aþumsweran
85
æfter wælniðe    wæcnan scolde.
Ða se ellorgæst    earfoðlice
þrage geþolode,    se þe in þystrum bad,
þæt he dogora gehwam    dream gehyrde
hludne in healle;    þær wæs hearpan sweg,
90
swutol sang scopes.    Sægde se þe cuþe
frumsceaft fira    feorran reccan,
f.132r
cwæð þæt se ælmihtiga    eorðan worhte,
wlitebeorhtne wang,    swa wæter bebugeð,
gesette sigehreþig    sunnan ond monan
95
leoman to leohte    landbuendum
ond gefrætwade    foldan sceatas
leomum ond leafum,    lif eac gesceop
cynna gehwylcum    þara ðe cwice hwyrfaþ.
Swa ða drihtguman    dreamum lifdon
100
eadiglice,    oððæt an ongan
fyrene fremman    feond on helle.
Wæs se grimma gæst    Grendel haten,
mære mearcstapa,    se þe moras heold,
fen ond fæsten;    fifelcynnes eard
105
wonsæli wer    weardode hwile,
siþðan him scyppend    forscrifen hæfde
in Caines cynne.    Þone cwealm gewræc
ece drihten,    þæs þe he Abel slog;
ne gefeah he þære fæhðe,    ac he hine feor forwræc,
110
metod for þy mane,    mancynne fram.
Þanon untydras    ealle onwocon,
eotenas ond ylfe    ond orcneas,
f.132v
swylce gigantas,    þa wið gode wunnon
lange þrage;    he him ðæs lean forgeald.

.II.

115
Gewat ða neosian,    syþðan niht becom,
hean huses,    hu hit Hringdene
æfter beorþege    gebun hæfdon.
Fand þa ðær inne    æþelinga gedriht
swefan æfter symble;    sorge ne cuðon,
120
wonsceaft wera.    Wiht unhælo,
grim ond grædig,    gearo sona wæs,
reoc ond reþe,    ond on ræste genam
þritig þegna,    þanon eft gewat
huðe hremig    to ham faran,
125
mid þære wælfylle    wica neosan.
Ða wæs on uhtan    mid ærdæge
Grendles guðcræft    gumum undyrne;
þa wæs æfter wiste    wop up ahafen,
micel morgensweg.    Mære þeoden,
130
æþeling ærgod,    unbliðe sæt,
þolode ðryðswyð,    þegnsorge dreah,
syðþan hie þæs laðan    last sceawedon,
wergan gastes;    wæs þæt gewin to strang,
f.133r
lað ond longsum.    Næs hit lengra fyrst,
135
ac ymb ane niht    eft gefremede
morðbeala mare    ond no mearn fore,
fæhðe ond fyrene;    wæs to fæst on þam.
Þa wæs eaðfynde    þe him elles hwær
gerumlicor    ræste sohte,
140
bed æfter burum,    ða him gebeacnod wæs,
gesægd soðlice    sweotolan tacne
healðegnes hete;    heold hyne syðþan
fyr ond fæstor    se þæm feonde ætwand.
Swa rixode    ond wið rihte wan,
145
ana wið eallum,    oðþæt idel stod
husa selest.    Wæs seo hwil micel;
XII wintra tid    torn geþolode
wine Scyldinga,    weana gehwelcne,
sidra sorga.    Forðam gesyne wearð
150
ylda bearnum,    undyrne cuð
gyddum geomore,    þætte Grendel wan
hwile wið Hroþgar,    heteniðas wæg,
fyrene ond fæhðe    fela missera,
singale sæce,    sibbe ne wolde
155
wið manna hwone    mægenes Deniga,
feorhbealo feorran,    fea þingian,
ne þær nænig witena    wenan þorfte
beorhtre bote    to banan folmum,
f.133v
ac se æglæca    ehtende wæs,
160
deorc deaþscua,    duguþe ond geogoþe,
seomade ond syrede,    sinnihte heold
mistige moras;    men ne cunnon
hwyder helrunan    hwyrftum scriþað.
Swa fela fyrena    feond mancynnes,
165
atol angengea,    oft gefremede,
heardra hynða.    Heorot eardode,
sincfage sel    sweartum nihtum;
no he þone gifstol    gretan moste,
maþðum for metode,    ne his myne wisse.
170
Þæt wæs wræc micel    wine Scyldinga,
modes brecða.    Monig oft gesæt
rice to rune;    ræd eahtedon
hwæt swiðferhðum    selest wære
wið færgryrum    to gefremmanne.
175
Hwilum hie geheton    æt hærgtrafum
wigweorþunga,    wordum bædon
þæt him gastbona    geoce gefremede
wið þeodþreaum.    Swylc wæs þeaw hyra,
hæþenra hyht;    helle gemundon
180
in modsefan,    metod hie ne cuþon,
dæda demend,    ne wiston hie drihten god,
f.134r
ne hie huru heofena helm    herian ne cuþon,
wuldres waldend.    Wa bið þæm ðe sceal
þurh sliðne nið    sawle bescufan
185
in fyres fæþm,    frofre ne wenan,
wihte gewendan;    wel bið þæm þe mot
æfter deaðdæge    drihten secean
ond to fæder fæþmum    freoðo wilnian.

.III.

Swa ða mælceare    maga Healfdenes
190
singala seað,    ne mihte snotor hæleð
wean onwendan;    wæs þæt gewin to swyð,
laþ ond longsum,    þe on ða leode becom,
nydwracu niþgrim,    nihtbealwa mæst.
Þæt fram ham gefrægn    Higelaces þegn,
195
god mid Geatum,    Grendles dæda;
se wæs moncynnes    mægenes strengest
on þæm dæge    þysses lifes,
æþele ond eacen.    Het him yðlidan
godne gegyrwan,    cwæð, he guðcyning
200
ofer swanrade    secean wolde,
mærne þeoden,    þa him wæs manna þearf.
Ðone siðfæt him    snotere ceorlas
f.134v
lythwon logon,    þeah he him leof wære;
hwetton higerofne,    hæl sceawedon.
205
Hæfde se goda    Geata leoda
cempan gecorone    þara þe he cenoste
findan mihte;    XVna sum
sundwudu sohte;    secg wisade,
lagucræftig mon,    landgemyrcu.
210
Fyrst forð gewat.    Flota wæs on yðum,
bat under beorge.    Beornas gearwe
on stefn stigon;    streamas wundon,
sund wið sande;    secgas bæron
on bearm nacan    beorhte frætwe,
215
guðsearo geatolic;    guman ut scufon,
weras on wilsið,    wudu bundenne.
Gewat þa ofer wægholm,    winde gefysed,
flota famiheals    fugle gelicost,
oðþæt ymb antid    oþres dogores
220
wundenstefna    gewaden hæfde
þæt ða liðende    land gesawon,
brimclifu blican,    beorgas steape,
side sænæssas;    þa wæs sund liden,
eoletes æt ende.    Þanon up hraðe
225
Wedera leode    on wang stigon,
sæwudu sældon    (syrcan hrysedon,
guðgewædo),    gode þancedon
þæs þe him yþlade    eaðe wurdon.
f.135r
Þa of wealle geseah    weard Scildinga,
230
se þe holmclifu    healdan scolde,
beran ofer bolcan    beorhte randas,
fyrdsearu fuslicu.    Hine fyrwyt bræc
modgehygdum,    hwæt þa men wæron.
Gewat him þa to waroðe    wicge ridan
235
þegn Hroðgares.    Þrymmum cwehte
mægenwudu mundum,    meþelwordum frægn:
"Hwæt syndon ge    searohæbbendra,
byrnum werede,    þe þus brontne ceol
ofer lagustræte    lædan cwomon,
240
hider ofer holmas?    Her ic hwile wæs
endesæta,    ægwearde heold,
þe on land Dena    laðra nænig
mid scipherge    sceðþan ne meahte.
No her cuðlicor    cuman ongunnon
245
lindhæbbende;    ne ge leafnesword
guðfremmendra    gearwe ne wisson,
maga gemedu.    Næfre ic maran geseah
eorla ofer eorþan    ðonne is eower sum,
secg on searwum—    nis þæt seldguma,
250
wæpnum geweorðad,    næfne him his wlite leoge,
ænlic ansyn.    Nu ic eower sceal
f.135v
frumcyn witan,    ær ge fyr heonan,
leassceaweras,    on land Dena
furþur feran.    Nu ge feorbuend,
255
mereliðende,    minne gehyrað
anfealdne geþoht:    Ofost is selest
to gecyðanne    hwanan eowre cyme syndon."

.IIII.

Him se yldesta    ondswarode,
werodes wisa,    wordhord onleac:
260
"We synt gumcynnes    Geata leode
ond Higelaces    heorðgeneatas.
Wæs min fæder    folcum gecyþed,
æþele ordfruma,    Ecgþeow haten.
Gebad wintra worn,    ær he on weg hwurfe,
265
gamol of geardum;    hine gearwe geman
witena welhwylc    wide geond eorþan.
We þurh holdne hige    hlaford þinne,
sunu Healfdenes,    secean cwomon,
leodgebyrgean;    wes þu us larena god.
270
Habbað we to þæm mæran    micel ærende,
Deniga frean,    ne sceal þær dyrne sum
wesan, þæs ic wene.    Þu wast (gif hit is
f.136r
swa we soþlice    secgan hyrdon)
þæt mid Scyldingum    sceaðona ic nat hwylc,
275
deogol dædhata,    deorcum nihtum
eaweð þurh egsan    uncuðne nið,
hynðu ond hrafyl.    Ic þæs Hroðgar mæg
þurh rumne sefan    ræd gelæran,
hu he, frod ond god,    feond oferswyðeþ,
280
gyf him edwendan    æfre scolde
bealuwa bisigu,    bot eft cuman,
ond þa cearwylmas    colran wurðaþ;
oððe a syþðan    earfoðþrage,
þreanyd þolað,    þenden þær wunað
285
on heahstede    husa selest."
Weard maþelode,    ðær on wicge sæt,
ombeht unforht:    "Æghwæþres sceal
scearp scyldwiga    gescad witan,
worda ond worca,    se þe wel þenceð.
290
Ic þæt gehyre,    þæt þis is hold weorod
frean Scyldinga.    Gewitaþ forð beran
wæpen ond gewædu;    ic eow wisige.
Swylce ic maguþegnas    mine hate
wið feonda gehwone    flotan eowerne,
295
niwtyrwydne    nacan on sande
arum healdan,    oþðæt eft byreð
f.136v
ofer lagustreamas    leofne mannan
wudu wundenhals    to Wedermearce
godfremmendra    swylcum gifeþe bið
300
þæt þone hilderæs    hal gedigeð."
Gewiton him þa feran.    Flota stille bad,
seomode on sale    sidfæþmed scip,
on ancre fæst.    Eoforlic scionon
ofer hleorbergan    gehroden golde.
305
Fah ond fyrheard,    ferhwearde heold
guþmod grimmon.    Guman onetton,
sigon ætsomne,    oþþæt hy sæl timbred,
geatolic ond goldfah,    ongyton mihton;
þæt wæs foremærost    foldbuendum
310
receda under roderum,    on þæm se rica bad;
lixte se leoma    ofer landa fela.
Him þa hildedeor    hof modigra
torht getæhte,    þæt hie him to mihton
gegnum gangan.    Guðbeorna sum
315
wicg gewende,    word æfter cwæð:
"Mæl is me to feran.    Fæder alwalda
mid arstafum    eowic gehealde
siða gesunde.    Ic to wille
f.137r
wið wrað werod   wearde healdan."

.V.

320
Stræt wæs stanfah,    stig wisode
gumum ætgædere.    Guðbyrne scan
heard hondlocen,    hringiren scir
song in searwum,    þa hie to sele furðum
in hyra gryregeatwum    gangan cwomon.
325
Setton sæmeþe    side scyldas,
rondas regnhearde,    wið þæs recedes weal,
bugon þa to bence.   Byrnan hringdon,
guðsearo gumena;    garas stodon,
sæmanna searo,    samod ætgædere,
330
æscholt ufan græg;    wæs se irenþreat
wæpnum gewurþad.    Þa ðær wlonc hæleð
oretmecgas    æfter æþelum frægn:
"Hwanon ferigeað ge    fætte scyldas,
græge syrcan    ond grimhelmas,
335
heresceafta heap?    Ic eom Hroðgares
ar ond ombiht.    Ne seah ic elþeodige
þus manige men    modiglicran.
Wen ic þæt ge for wlenco,    nalles for wræcsiðum,
f.137v
ac for higeþrymmum    Hroðgar sohton."
340
Him þa ellenrof    andswarode,
wlanc Wedera leod,    word æfter spræc,
heard under helme:    "We synt Higelaces
beodgeneatas;    Beowulf is min nama.
Wille ic asecgan    sunu Healfdenes,
345
mærum þeodne,    min ærende,
aldre þinum,    gif he us geunnan wile
þæt we hine swa godne    gretan moton."
Wulfgar maþelode    (þæt wæs Wendla leod;
wæs his modsefa    manegum gecyðed,
350
wig ond wisdom):    "Ic þæs wine Deniga,
frean Scildinga,    frinan wille,
beaga bryttan,    swa þu bena eart,
þeoden mærne,    ymb þinne sið,
ond þe þa ondsware    ædre gecyðan
355
ðe me se goda    agifan þenceð."
Hwearf þa hrædlice    þær Hroðgar sæt
eald ond anhar    mid his eorla gedriht,
eode ellenrof,    þæt he for eaxlum gestod
Deniga frean;    cuþe he duguðe þeaw.
360 f.138r
Wulfgar maðelode    to his winedrihtne:
"Her syndon geferede,    feorran cumene
ofer geofenes begang    Geata leode.
Þone yldestan    oretmecgas
Beowulf nemnað.   Hy benan synt
365
þæt hie, þeoden min,    wið þe moton
wordum wrixlan.    No ðu him wearne geteoh
ðinra gegncwida,    glædman Hroðgar.
Hy on wiggetawum    wyrðe þinceað
eorla geæhtlan—    huru se aldor deah,
370
se þæm heaðorincum    hider wisade."

.VI.

Hroðgar maþelode,    helm Scyldinga:
"Ic hine cuðe    cnihtwesende.
Wæs his ealdfæder    Ecgþeo haten,
ðæm to ham forgeaf    Hreþel Geata
375
angan dohtor.    Is his eafora nu
heard her cumen,    sohte holdne wine.
Ðonne sægdon þæt    sæliþende,
þa ðe gifsceattas    Geata fyredon
f.138v
þyder to þance,    þæt he XXXtiges
380
manna mægencræft    on his mundgripe
heaþorof hæbbe.    Hine halig god
for arstafum    us onsende,
to Westdenum,    þæs ic wen hæbbe,
wið Grendles gryre.    Ic þæm godan sceal
385
for his modþræce    madmas beodan.
Beo ðu on ofeste,    hat in gan
seon sibbegedriht    samod ætgædere;
gesaga him eac wordum    þæt hie sint wilcuman
Deniga leodum."   
390
   Word inne abead:
"Eow het secgan    sigedrihten min,
aldor Eastdena,    þæt he eower æþelu can,
ond ge him syndon    ofer sæwylmas
heardhicgende    hider wilcuman.
395
Nu ge moton gangan    in eowrum guðgeatawum
under heregriman    Hroðgar geseon;
lætað hildebord    her onbidan,
wudu, wælsceaftas,    worda geþinges."
Aras þa se rica,    ymb hine rinc manig,
400
þryðlic þegna heap;    sume þær bidon,
f.139r
heaðoreaf heoldon,    swa him se hearda bebead.
Snyredon ætsomne,    þa secg wisode,
under Heorotes hrof   
heard under helme,    þæt he on heorðe gestod.
405
Beowulf maðelode    (on him byrne scan,
searonet seowed    smiþes orþancum):
"Wæs þu, Hroðgar, hal!    Ic eom Higelaces
mæg ond magoðegn;    hæbbe ic mærða fela
ongunnen on geogoþe.    Me wearð Grendles þing
410
on minre eþeltyrf    undyrne cuð;
secgað sæliðend    þæt þæs sele stande,
reced selesta,    rinca gehwylcum
idel ond unnyt,    siððan æfenleoht,
heofenes hador,    beholen weorþeð.
415
Þa me þæt gelærdon    leode mine
þa selestan,    snotere ceorlas,
þeoden Hroðgar,    þæt ic þe sohte,
forþan hie mægenes cræft    mine cuþon,
selfe ofersawon,    ða ic of searwum cwom,
420
fah from feondum,    þær ic fife geband,
yðde eotena cyn    ond on yðum slog
niceras nihtes,    nearoþearfe dreah,
f.139v
wræc Wedera nið    (wean ahsodon),
forgrand gramum,    ond nu wið Grendel sceal,
425
wið þam aglæcan,    ana gehegan
ðing wið þyrse.    Ic þe nu ða,
brego Beorhtdena,    biddan wille,
eodor Scyldinga,    anre bene,
þæt ðu me ne forwyrne,    wigendra hleo,
430
freowine folca,    nu ic þus feorran com,
þæt ic mote ana   ond minra eorla gedryht,
þes hearda heap,    Heorot fælsian.
Hæbbe ic eac geahsod    þæt se æglæca
for his wonhydum    wæpna ne recceð.
435
Ic þæt þonne forhicge    (swa me Higelac sie,
min mondrihten,    modes bliðe),
þæt ic sweord bere    oþðe sidne scyld,
geolorand to guþe,    ac ic mid grape sceal
fon wið feonde    ond ymb feorh sacan,
440
lað wið laþum;    ðær gelyfan sceal
dryhtnes dome    se þe hine deað nimeð.
Wen ic þæt he wille,    gif he wealdan mot,
in þæm guðsele    Geatena leode
f.140r
etan unforhte,    swa he oft dyde
445
mægen Hreðmanna.    Na þu minne þearft
hafalan hydan,    ac he me habban wile
dreore fahne,    gif mec deað nimeð.
Byreð blodig wæl,    byrgean þenceð,
eteð angenga    unmurnlice,
450
mearcað morhopu—    no ðu ymb mines ne þearft
lices feorme    leng sorgian.
Onsend Higelace,    gif mec hild nime,
beaduscruda betst,    þæt mine breost wereð,
hrægla selest,    þæt is Hrædlan laf,
455
Welandes geweorc.    Gæð a wyrd swa hio scel."
Hroðgar maþelode,    helm Scyldinga:

.VII.

"For gewyrhtum þu,    wine min Beowulf,
ond for arstafum    usic sohtest.
Gesloh þin fæder    fæhðe mæste;
460
wearþ he Heaþolafe    to handbonan
mid Wilfingum.    Ða hine Wedera cyn
for herebrogan    habban ne mihte,
þanon he gesohte    Suðdena folc
f.140v
ofer yða gewealc,    Arscyldinga.
465
Ða ic furþum weold    folce Deniga
ond on geogoðe heold    ginne rice,
hordburh hæleþa.    Ða wæs Heregar dead,
min yldra mæg    unlifigende,
bearn Healfdenes;    se wæs betera ðonne ic.
470
Siððan þa fæhðe    feo þingode;
sende ic Wylfingum    ofer wæteres hrycg
ealde madmas;    he me aþas swor.
Sorh is me to secganne    on sefan minum
gumena ængum    hwæt me Grendel hafað
475
hynðo on Heorote    mid his heteþancum,
færniða gefremed.    Is min fletwerod,
wigheap gewanod—    hie wyrd forsweop
on Grendles gryre.    God eaþe mæg
þone dolsceaðan    dæda getwæfan.
480
Ful oft gebeotedon    beore druncne
ofer ealowæge    oretmecgas
þæt hie in beorsele    bidan woldon
Grendles guþe    mid gryrum ecga.
Ðonne wæs þeos medoheal    on morgentid,
485
drihtsele dreorfah,    þonne dæg lixte,
f.141r
eal bencþelu    blode bestymed,
heall heorudreore.    Ahte ic holdra þy læs,
deorre duguðe,    þe þa deað fornam.
Site nu to symle    ond onsæl meoto,
490
sigehreð secgum,    swa þin sefa hwette."
Þa wæs Geatmæcgum    geador ætsomne
on beorsele    benc gerymed;
þær swiðferhþe    sittan eodon,
þryðum dealle.    Þegn nytte beheold,
495
se þe on handa bær    hroden ealowæge,
scencte scir wered.    Scop hwilum sang
hador on Heorote.    Þær wæs hæleða dream,
duguð unlytel    Dena ond Wedera.

.VIII.

Unferð maþelode,    Ecglafes bearn,
500
þe æt fotum sæt    frean Scyldinga,
onband beadurune    (wæs him Beowulfes sið,
modges merefaran,    micel æfþunca,
forþon þe he ne uþe    þæt ænig oðer man
f.141v
æfre mærða þon ma   middangeardes
505
gehedde under heofenum    þonne he sylfa):
"Eart þu se Beowulf,    se þe wið Brecan wunne,
on sidne    ymb sund flite,
ðær git for wlence    wada cunnedon
ond for dolgilpe    on deop wæter
510
aldrum neþdon?    Ne inc ænig mon,
ne leof ne lað,    belean mihte
sorhfullne sið,    þa git on sund reon.
Þær git eagorstream    earmum þehton,
mæton merestræta,    mundum brugdon,
515
glidon ofer garsecg.    Geofon yþum weol,
wintrys wylme.    Git on wæteres æht
seofon niht swuncon.    He þe æt sunde oferflat,
hæfde mare mægen.    Þa hine on morgentid
on Heaþoræmes    holm up ætbær,
520
ðonon he gesohte    swæsne eðel,
leof his leodum,    lond Brondinga,
freoðoburh fægere,    þær he folc ahte,
f.142r
burh ond beagas.    Beot eal wið þe
sunu Beanstanes    soðe gelæste.
525
Ðonne wene ic to þe    wyrsan geþingea,
ðeah þu heaðoræsa    gehwær dohte,
grimre guðe,    gif þu Grendles dearst
nihtlongne fyrst    nean bidan."
Beowulf maþelode,    bearn Ecgþeowes:
530
"Hwæt! Þu worn fela,    wine min Unferð,
beore druncen    ymb Brecan spræce,
sægdest from his siðe.    Soð ic talige,
þæt ic merestrengo    maran ahte,
earfeþo on yþum,    ðonne ænig oþer man.
535
Wit þæt gecwædon    cnihtwesende
ond gebeotedon    (wæron begen þa git
on geogoðfeore)    þæt wit on garsecg ut
aldrum neðdon,    ond þæt geæfndon swa.
Hæfdon swurd nacod,    þa wit on sund reon,
540
heard on handa;    wit unc wið hronfixas
werian þohton.    No he wiht fram me
flodyþum feor    fleotan meahte,
hraþor on holme;    no ic fram him wolde.
f.142v
Ða wit ætsomne    on wæron
545
fif nihta fyrst,    oþþæt unc flod todraf,
wado weallende,    wedera cealdost,
nipende niht,    ond norþanwind
heaðogrim ondhwearf.    Hreo wæron yþa.
Wæs merefixa    mod onhrered;
550
þær me wið laðum    licsyrce min,
heard, hondlocen,    helpe gefremede,
beadohrægl broden    on breostum læg
golde gegyrwed.    Me to grunde teah
fah feondscaða,    fæste hæfde
555
grim on grape.    Hwæþre me gyfeþe wearð
þæt ic aglæcan    orde geræhte,
hildebille.    Heaþoræs fornam
mihtig meredeor    þurh mine hand.

.VIIII.

Swa mec gelome    laðgeteonan
560
þreatedon þearle.    Ic him þenode
deoran sweorde,    swa hit gedefe wæs.
Næs hie ðære fylle    gefean hæfdon,
manfordædlan,    þæt hie me þegon,
symbel ymbsæton    sægrunde neah,
565 f.143r
ac on mergenne    mecum wunde
be yðlafe    uppe lægon,
sweordum aswefede,    þæt syðþan na
ymb brontne ford    brimliðende
lade ne letton.    Leoht eastan com,
570
beorht beacen godes.    Brimu swaþredon,
þæt ic sænæssas    geseon mihte,
windige weallas.    Wyrd oft nereð
unfægne eorl,    þonne his ellen deah.
Hwæþere me gesælde    þæt ic mid sweorde ofsloh
575
niceras nigene.    No ic on niht gefrægn
under heofones hwealf    heardran feohtan,
ne on egstreamum    earmran mannon;
hwaþere ic fara feng    feore gedigde,
siþes werig.    Ða mec oþbær,
580
flod æfter faroðe    on Finnaland,
wadu weallendu.    No ic wiht fram þe
swylcra searoniða    secgan hyrde,
billa brogan.    Breca næfre git
æt heaðolace,    ne gehwæþer incer,
585
swa deorlice    dæd gefremede
fagum sweordum    (no ic þæs fela gylpe),
þeah ðu þinum broðrum    to banan wurde,
f.143v
heafodmægum—    þæs þu in helle scealt
werhðo dreogan,    þeah þin wit duge.
590
Secge ic þe to soðe,    sunu Ecglafes,
þæt næfre Grendel swa fela    gryra gefremede,
atol æglæca,    ealdre þinum,
hynðo on Heorote,    gif þin hige wære,
sefa swa searogrim,    swa þu self talast.
595
Ac he hafað onfunden    þæt he þa fæhðe ne þearf,
atole ecgþræce    eower leode
swiðe onsittan,    Sigescyldinga.
Nymeð nydbade,    nænegum arað
leode Deniga,    ac he lust wigeð,
600
swefeð ond snedeþ,    secce ne weneþ
to Gardenum.    Ac ic him Geata sceal
eafoð ond ellen    ungeara nu,
guþe gebeodan.    Gæþ eft se þe mot
to medo modig,    siþþan morgenleoht
605
ofer ylda bearn    oþres dogores,
sunne sweglwered    suþan scineð."
Þa wæs on salum    sinces brytta,
gamolfeax ond guðrof.    Geoce gelyfde
f.144r
brego Beorhtdena,    gehyrde on Beowulfe
610
folces hyrde    fæstrædne geþoht.
Ðær wæs hæleþa hleahtor,    hlyn swynsode,
word wæron wynsume.    Eode Wealhþeow forð,
cwen Hroðgares,    cynna gemyndig,
grette goldhroden    guman on healle,
615
ond þa freolic wif    ful gesealde
ærest Eastdena    eþelwearde,
bæd hine bliðne    æt þære beorþege,
leodum leofne.    He on lust geþeah
symbel ond seleful,    sigerof kyning.
620
Ymbeode þa    ides Helminga
duguþe ond geogoþe    dæl æghwylcne,
sincfato sealde,    oþþæt sæl alamp
þæt hio Beowulfe,    beaghroden cwen
mode geþungen,    medoful ætbær.
625
Grette Geata leod,    gode þancode
wisfæst wordum    þæs ðe hire se willa gelamp
þæt heo on ænigne    eorl gelyfde
fyrena frofre.    He þæt ful geþeah,
f.144v
wælreow wiga,    æt Wealhþeon,
630
ond þa gyddode    guþe gefysed;
Beowulf maþelode,    bearn Ecgþeowes:
"Ic þæt hogode,    þa ic on holm gestah,
sæbat gesæt    mid minra secga gedriht,
þæt ic anunga    eowra leoda
635
willan geworhte    oþðe on wæl crunge,
feondgrapum fæst.    Ic gefremman sceal
eorlic ellen,    oþðe endedæg
on þisse meoduhealle    minne gebidan."
Ðam wife þa word    wel licodon,
640
gilpcwide Geates;    eode goldhroden
freolicu folccwen    to hire frean sittan.
Þa wæs eft swa ær    inne on healle
þryðword sprecen,    ðeod on sælum,
sigefolca sweg,    oþþæt semninga
645
sunu Healfdenes    secean wolde
æfenræste—    wiste þæm ahlæcan
to þæm heahsele    hilde geþinged,
siððan hie sunnan leoht    seon ne meahton,
oþðe nipende    niht ofer ealle,
650
scaduhelma gesceapu    scriðan cwoman,
wan under wolcnum.    Werod eall aras.
Gegrette þa    guma oþerne,
Hroðgar Beowulf,    ond him hæl abead,
f.145r
winærnes geweald,    ond þæt word acwæð:
655
"Næfre ic ænegum men    ær alyfde,
siþðan ic hond ond rond    hebban mihte,
ðryþærn Dena    buton þe nu ða.
Hafa nu ond geheald    husa selest,
gemyne mærþo,    mægenellen cyð,
660
waca wið wraþum.    Ne bið þe wilna gad,
gif þu þæt ellenweorc    aldre gedigest."

.X.

Ða him Hroþgar gewat    mid his hæleþa gedryht,
eodur Scyldinga,    ut of healle;
wolde wigfruma    Wealhþeo secan,
665
cwen to gebeddan.    Hæfde kyningwuldor
Grendle togeanes,    swa guman gefrungon,
seleweard aseted;    sundornytte beheold
ymb aldor Dena,    eotonweard abead.
Huru Geata leod    georne truwode
670
modgan mægnes,    metodes hyldo,
ða he him of dyde    isernbyrnan,
helm of hafelan,    sealde his hyrsted sweord,
irena cyst,    ombihtþegne,
ond gehealdan het    hildegeatwe.
675
Gespræc þa se goda    gylpworda sum,
f.145v
Beowulf Geata,    ær he on bed stige:
"No ic me an herewæsmun    hnagran talige,
guþgeweorca,    þonne Grendel hine;
forþan ic hine sweorde    swebban nelle,
680
aldre beneotan,    þeah ic eal mæge.
Nat he þara goda    þæt he me ongean slea,
rand geheawe,    þeah ðe he rof sie
niþgeweorca,    ac wit on niht sculon
secge ofersittan,    gif he gesecean dear
685
wig ofer wæpen,    ond siþðan witig god
on swa hwæþere hond,    halig dryhten,
mærðo deme,    swa him gemet þince."
Hylde hine þa heaþodeor,    hleorbolster onfeng
eorles andwlitan,    ond hine ymb monig
690
snellic særinc    selereste gebeah.
Nænig heora þohte    þæt he þanon scolde
eft eardlufan    æfre gesecean,
folc oþðe freoburh,    þær he afeded wæs;
ac hie hæfdon gefrunen    þæt hie ær to fela micles
695
in þæm winsele    wældeað fornam,
Denigea leode.    Ac him dryhten forgeaf
f.146r
wigspeda gewiofu,    Wedera leodum,
frofor ond fultum,    þæt hie feond heora
ðurh anes cræft    ealle ofercomon,
700
selfes mihtum.    Soð is gecyþed
þæt mihtig god    manna cynnes
weold wideferhð.    Com on wanre niht
scriðan sceadugenga.    Sceotend swæfon,
þa þæt hornreced    healdan scoldon,
705
ealle buton anum.    Þæt wæs yldum cuþ
þæt hie ne moste,    þa metod nolde,
se scynscaþa    under sceadu bregdan,
ac he wæccende    wraþum on andan
bad bolgenmod    beadwa geþinges.

.XI.

710
Ða com of more    under misthleoþum
Grendel gongan,    godes yrre bær.
Mynte se manscaða    manna cynnes
sumne besyrwan    in sele þam hean.
Wod under wolcnum    to þæs þe he winreced,
715
goldsele gumena,    gearwost wisse,
fættum fahne.    Ne wæs þæt forma sið
þæt he Hroþgares    ham gesohte;
f.146v
næfre he on aldordagum    ær ne siþðan
heardran hæle,    healðegnas fand.
720
Com þa to recede    rinc siðian,
dreamum bedæled.    Duru sona onarn,
fyrbendum fæst,    syþðan he hire folmum hran;
onbræd þa bealohydig,    ða he gebolgen wæs,
recedes muþan.    Raþe æfter þon
725
on fagne flor    feond treddode,
eode yrremod.    Him of eagum stod
ligge gelicost    leoht unfæger.
Geseah he in recede    rinca manige,
swefan sibbegedriht    samod ætgædere,
730
magorinca heap.    Þa his mod ahlog;
mynte þæt he gedælde,    ærþon dæg cwome,
atol aglæca,    anra gehwylces
lif wið lice,    þa him alumpen wæs
wistfylle wen.    Ne wæs þæt wyrd þa gen
735
þæt he ma moste    manna cynnes
ðicgean ofer þa niht.    Þryðswyð beheold
mæg Higelaces,    hu se manscaða
under færgripum    gefaran wolde.
Ne þæt se aglæca    yldan þohte,
740 f.131r
ac he gefeng hraðe    forman siðe
slæpendne rinc,    slat unwearnum,
bat banlocan,    blod edrum dranc,
synsnædum swealh;    sona hæfde
unlyfigendes    eal gefeormod,
745
fet ond folma.    Forð near ætstop,
nam þa mid handa    higeþihtigne
rinc on ræste,    ræhte ongean
feond mid folme;    he onfeng hraþe
inwitþancum    ond wið earm gesæt.
750
Sona þæt onfunde    fyrena hyrde
þæt he ne mette    middangeardes,
eorþan sceatta,    on elran men
mundgripe maran.    He on mode wearð
forht on ferhðe;    no þy ær fram meahte.
755
Hyge wæs him hinfus,    wolde on heolster fleon,
secan deofla gedræg.    Ne wæs his drohtoð þær
swylce he on ealderdagum    ær gemette.
Gemunde þa se goda,    mæg Higelaces,
æfenspræce,    uplang astod
760
ond him fæste wiðfeng;    fingras burston.
Eoten wæs utweard;    eorl furþur stop.
f.131v
Mynte se mæra,    þær he meahte swa,
widre gewindan    ond on weg þanon
fleon on fenhopu;    wiste his fingra geweald
765
on grames grapum.    Þæt wæs geocor sið
þæt se hearmscaþa    to Heorute ateah.
Dryhtsele dynede;    Denum eallum wearð,
ceasterbuendum,    cenra gehwylcum,
eorlum ealuscerwen.    Yrre wæron begen,
770
reþe renweardas.    Reced hlynsode.
Þa wæs wundor micel    þæt se winsele
wiðhæfde heaþodeorum,    þæt he on hrusan ne feol,
fæger foldbold;    ac he þæs fæste wæs
innan ond utan    irenbendum
775
searoþoncum besmiþod.    Þær fram sylle abeag
medubenc monig,    mine gefræge,
golde geregnad,    þær þa graman wunnon.
Þæs ne wendon ær    witan Scyldinga
þæt hit a mid gemete    manna ænig,
780
betlic ond banfag,    tobrecan meahte,
listum tolucan,    nymþe liges fæþm
f.147r
swulge on swaþule.    Sweg up astag
niwe geneahhe;    Norðdenum stod
atelic egesa,    anra gehwylcum
785
þara þe of wealle    wop gehyrdon,
gryreleoð galan    godes ondsacan,
sigeleasne sang,    sar wanigean
helle hæfton.    Heold hine fæste
se þe manna wæs    mægene strengest
790
on þæm dæge    þysses lifes.

.XII.

Nolde eorla hleo    ænige þinga
þone cwealmcuman    cwicne forlætan,
ne his lifdagas    leoda ænigum
nytte tealde.    Þær genehost brægd
795
eorl Beowulfes    ealde lafe,
wolde freadrihtnes    feorh ealgian,
mæres þeodnes,    ðær hie meahton swa.
Hie þæt ne wiston,    þa hie gewin drugon,
heardhicgende    hildemecgas,
800
ond on healfa gehwone    heawan þohton,
sawle secan:    þone synscaðan
ænig ofer eorþan    irenna cyst,
guðbilla nan,    gretan nolde,
f.147v
ac he sigewæpnum    forsworen hæfde,
805
ecga gehwylcre.    Scolde his aldorgedal
on ðæm dæge    þysses lifes
earmlic wurðan,    ond se ellorgast
on feonda geweald    feor siðian.
Ða þæt onfunde    se þe fela æror
810
modes myrðe    manna cynne,
fyrene gefremede    (he wæs fag wið god),
þæt him se lichoma    læstan nolde,
ac hine se modega    mæg Hygelaces
hæfde be honda;    wæs gehwæþer oðrum
815
lifigende lað.    Licsar gebad
atol æglæca.    Him on eaxle wearð
syndolh sweotol.    Seonowe onsprungon;
burston banlocan.    Beowulfe wearð
guðhreð gyfeþe—    scolde Grendel þonan
820
feorhseoc fleon    under fenhleoðu,
secean wynleas wic.    Wiste þe geornor
þæt his aldres wæs    ende gegongen,
dogera dægrim.    Denum eallum wearð
æfter þam wælræse    willa gelumpen.
825
Hæfde þa gefælsod    se þe ær feorran com,
snotor ond swyðferhð,    sele Hroðgares,
f.148r
genered wið niðe;    nihtweorce gefeh,
ellenmærþum.    Hæfde Eastdenum
Geatmecga leod    gilp gelæsted,
830
swylce oncyþðe    ealle gebette,
inwidsorge,    þe hie ær drugon
ond for þreanydum    þolian scoldon,
torn unlytel.    Þæt wæs tacen sweotol,
syþðan hildedeor    hond alegde,
835
earm ond eaxle    (þær wæs eal geador
Grendles grape)      under geapne hrof.

.XIII.

Þa wæs on morgen    mine gefræge
ymb þa gifhealle    guðrinc monig;
ferdon folctogan    feorran ond nean
840
geond widwegas    wundor sceawian,
laþes lastas.    No his lifgedal
sarlic þuhte    secga ænegum
þara þe tirleases    trode sceawode,
hu he werigmod    on weg þanon,
845
niða ofercumen,    on nicera mere
fæge ond geflymed    feorhlastas bær.
Ðær wæs on blode    brim weallende,
atol yða geswing    eal gemenged
f.148v
haton heolfre,    heorodreore weol.
850
Deaðfæge deog,    siððan dreama leas
in fenfreoðo    feorh alegde,
hæþene sawle.    Þær him hel onfeng.
Þanon eft gewiton    ealdgesiðas,
swylce geong manig    of gomenwaþe
855
fram mere modge    mearum ridan,
beornas on blancum.    Ðær wæs Beowulfes
mærðo mæned:    monig oft gecwæð
þætte suð ne norð    be sæm tweonum
ofer eormengrund    oþer nænig
860
under swegles begong    selra nære
rondhæbbendra,    rices wyrðra.
Ne hie huru winedrihten    wiht ne logon,
glædne Hroðgar,    ac þæt wæs god cyning.
Hwilum heaþorofe    hleapan leton,
865
on geflit faran    fealwe mearas
ðær him foldwegas    fægere þuhton,
cystum cuðe.    Hwilum cyninges þegn,
guma gilphlæden,    gidda gemyndig,
se ðe ealfela    ealdgesegena
870
worn gemunde,    word oþer fand
soðe gebunden—    secg eft ongan
f.149r
sið Beowulfes    snyttrum styrian
ond on sped wrecan    spel gerade,
wordum wrixlan.    Welhwylc gecwæð
875
þæt he fram Sigemundes    secgan hyrde
ellendædum,    uncuþes fela,
Wælsinges gewin,    wide siðas,
þara þe gumena bearn    gearwe ne wiston,
fæhðe ond fyrena,    buton Fitela mid hine,
880
þonne he swulces hwæt    secgan wolde,
eam his nefan,    swa hie a wæron
æt niða gehwam    nydgesteallan;
hæfdon ealfela    eotena cynnes
sweordum gesæged.    Sigemunde gesprong
885
æfter deaðdæge    dom unlytel,
syþðan wiges heard    wyrm acwealde,
hordes hyrde.    He under harne stan,
æþelinges bearn,    ana geneðde
frecne dæde,    ne wæs him Fitela mid.
890
Hwæþre him gesælde    ðæt þæt swurd þurhwod
wrætlicne wyrm,    þæt hit on wealle ætstod,
dryhtlic iren.    Draca morðre swealt.
Hæfde aglæca    elne gegongen
þæt he beahhordes    brucan moste
895 f.149v
selfes dome.    Sæbat gehleod,
bær on bearm scipes    beorhte frætwa,
Wælses eafera.    Wyrm hat gemealt.
Se wæs wreccena    wide mærost
ofer werþeode,    wigendra hleo,
900
ellendædum    (he þæs ær onðah),
siððan Heremodes    hild sweðrode,
eafoð ond ellen.    He mid Eotenum wearð
on feonda geweald    forð forlacen,
snude forsended.    Hine sorhwylmas
905
lemedon to lange.    He his leodum wearð,
eallum æþellingum    to aldorceare;
swylce oft bemearn    ærran mælum
swiðferhþes sið    snotor ceorl monig,
se þe him bealwa to    bote gelyfde,
910
þæt þæt ðeodnes bearn    geþeon scolde,
fæderæþelum onfon,    folc gehealdan,
hord ond hleoburh,    hæleþa rice,
eðel Scyldinga.    He þær eallum wearð,
mæg Higelaces,    manna cynne,
915
freondum gefægra;    hine fyren onwod.
Hwilum flitende    fealwe stræte
mearum mæton.    Ða wæs morgenleoht
f.150r
scofen ond scynded.    Eode scealc monig
swiðhicgende    to sele þam hean
920
searowundor seon;    swylce self cyning
of brydbure,    beahhorda weard,
tryddode tirfæst    getrume micle,
cystum gecyþed,    ond his cwen mid him
medostigge mæt    mægþa hose.

.XIIII.

925
Hroðgar maþelode    (he to healle geong,
stod on stapole,    geseah steapne hrof,
golde fahne,    ond Grendles hond):
"Ðisse ansyne    alwealdan þanc
lungre gelimpe!    Fela ic laþes gebad,
930
grynna æt Grendle.    A mæg god wyrcan
wunder æfter wundre,    wuldres hyrde.
Ðæt wæs ungeara    þæt ic ænigra me
weana ne wende    to widan feore
bote gebidan,    þonne blode fah
935
husa selest    heorodreorig stod,
wea widscofen    witena gehwylcum
ðara þe ne wendon    þæt hie wideferhð
leoda landgeweorc    laþum beweredon
f.150v
scuccum ond scinnum.    Nu scealc hafað
940
þurh drihtnes miht    dæd gefremede
ðe we ealle    ær ne meahton
snyttrum besyrwan.    Hwæt, þæt secgan mæg
efne swa hwylc mægþa    swa ðone magan cende
æfter gumcynnum,    gyf heo gyt lyfað,
945
þæt hyre ealdmetod    este wære
bearngebyrdo.    Nu ic, Beowulf, þec,
secg betesta,    me for sunu wylle
freogan on ferhþe;    heald forð tela
niwe sibbe.    Ne bið þe nænigra gad
950
worolde wilna,    þe ic geweald hæbbe.
Ful oft ic for læssan    lean teohhode,
hordweorþunge    hnahran rince,
sæmran æt sæcce.    Þu þe self hafast
dædum gefremed    þæt þin dom lyfað
955
awa to aldre.    Alwalda þec
gode forgylde,    swa he nu gyt dyde!"
Beowulf maþelode,    bearn Ecþeowes:
"We þæt ellenweorc    estum miclum,
feohtan fremedon,    frecne geneðdon
960
eafoð uncuþes.    Uþe ic swiþor
þæt ðu hine selfne    geseon moste,
feond on frætewum    fylwerigne.
f.151r
Ic hine hrædlice    heardan clammum
on wælbedde    wriþan þohte,
965
þæt he for mundgripe    minum scolde
licgean lifbysig,    butan his lic swice.
Ic hine ne mihte,    þa metod nolde,
ganges getwæman,    no ic him þæs georne ætfealh,
feorhgeniðlan:    wæs to foremihtig
970
feond on feþe.    Hwæþere he his folme forlet
to lifwraþe    last weardian,
earm ond eaxle—    no þær ænige swa þeah
feasceaft guma    frofre gebohte.
No þy leng leofað   laðgeteona,
975
synnum geswenced,    ac hyne sar hafað
in niðgripe    nearwe befongen,
balwon bendum.    Ðær abidan sceal
maga mane fah    miclan domes,
hu him scir metod    scrifan wille."
980
Ða wæs swigra secg,    sunu Eclafes,
on gylpspræce    guðgeweorca,
siþðan æþelingas    eorles cræfte
ofer heanne hrof    hand sceawedon,
feondes fingras.    Foran æghwylc wæs,
985
stiðra nægla gehwylc,    style gelicost,
f.151v
hæþenes handsporu    hilderinces,
eglu, unheoru.    Æghwylc gecwæð
þæt him heardra nan    hrinan wolde
iren ærgod,    þæt ðæs ahlæcan
990
blodge beadufolme   onberan wolde.

.XV.

Ða wæs haten hreþe    Heort innanweard
folmum gefrætwod.    Fela þæra wæs,
wera ond wifa,    þe þæt winreced,
gestsele gyredon.    Goldfag scinon
995
web æfter wagum,    wundorsiona fela
secga gehwylcum    þara þe on swylc starað.
Wæs þæt beorhte bold    tobrocen swiðe,
eal inneweard    irenbendum fæst,
heorras tohlidene.    Hrof ana genæs
1000
ealles ansund,    þe se aglæca,
fyrendædum fag,    on fleam gewand,
aldres orwena.    No þæt yðe byð
to befleonne,    fremme se þe wille,
ac gesecan sceal    sawlberendra,
1005
nyde genydde,    niþða bearna,
grundbuendra    gearwe stowe,
þær his lichoma    legerbedde fæst
swefeþ æfter symle.    Þa wæs sæl ond mæl
f.152r
þæt to healle gang    Healfdenes sunu;
1010
wolde self cyning    symbel þicgan.
Ne gefrægen ic þa mægþe    maran weorode
ymb hyra sincgyfan    sel gebæran.
Bugon þa to bence    blædagande,
fylle gefægon;    fægere geþægon
1015
medoful manig    magas þara
swiðhicgende    on sele þam hean,
Hroðgar ond Hroþulf.    Heorot innan wæs
freondum afylled—    nalles facenstafas
Þeodscyldingas    þenden fremedon.
1020
Forgeaf þa Beowulfe    brand Healfdenes,
segen gyldenne    sigores to leane,
hroden hildecumbor,    helm ond byrnan.
Mære maðþumsweord    manige gesawon
beforan beorn beran.    Beowulf geþah
1025
ful on flette;    no he þære feohgyfte
for scotendum    scamigan ðorfte.
Ne gefrægn ic freondlicor    feower madmas
golde gegyrede    gummanna fela
in ealobence    oðrum gesellan.
1030
Ymb þæs helmes hrof    heafodbeorge
wirum bewunden    walu utan heold,
f.152v
þæt him fela laf    frecne ne meahte
scurheard sceþðan,    þonne scyldfreca
ongean gramum    gangan scolde.
1035
Heht ða eorla hleo    eahta mearas
fætedhleore    on flet teon,
in under eoderas.    Þara anum stod
sadol searwum fah,    since gewurþad
þæt wæs hildesetl    heahcyninges,
1040
ðonne sweorda gelac    sunu Healfdenes
efnan wolde.    Næfre on ore læg
widcuþes wig,    ðonne walu feollon.
Ond ða Beowulfe    bega gehwæþres
eodor Ingwina    onweald geteah,
1045
wicga ond wæpna,    het hine wel brucan.
Swa manlice    mære þeoden,
hordweard hæleþa,    heaþoræsas geald
mearum ond madmum,    swa hy næfre man lyhð,
se þe secgan wile    soð æfter rihte.

.XVI.

1050
Ða gyt æghwylcum    eorla drihten
þara þe mid Beowulfe    brimlade teah
on þære medubence    maþðum gesealde,
f.153r
yrfelafe,    ond þone ænne heht
golde forgyldan,    þone ðe Grendel ær
1055
mane acwealde,    swa he hyra ma wolde,
nefne him witig god    wyrd forstode
ond ðæs mannes mod.    Metod eallum weold
gumena cynnes,    swa he nu git deð.
Forþan bið andgit    æghwær selest,
1060
ferhðes foreþanc.    Fela sceal gebidan
leofes ond laþes    se þe longe her
on ðyssum windagum    worolde bruceð.
Þær wæs sang ond sweg   samod ætgædere
fore Healfdenes   hildewisan,
1065
gomenwudu greted,   gid oft wrecen,
ðonne healgamen   Hroþgares scop
æfter medobence   mænan scolde
Finnes eaferan,   ða hie se fær begeat.
Hæleð Healfdena,   Hnæf Scyldinga,
1070
in Freswæle   feallan scolde.
Ne huru Hildeburh   herian þorfte
Eotena treowe—   unsynnum wearð
beloren leofum   æt þam lindplegan,
bearnum ond broðrum;   hie on gebyrd hruron,
1075 f.153v
gare wunde.   Þæt wæs geomuru ides!
Nalles holinga   Hoces dohtor
meotodsceaft bemearn   syþðan morgen com,
ða heo under swegle   geseon meahte
morþorbealo maga,   þær heo ær mæste heold
1080
worolde wynne.   Wig ealle fornam
Finnes þegnas   nemne feaum anum,
þæt he ne mehte   on þæm meðelstede
wig Hengeste   wiht gefeohtan,
ne þa wealafe   wige forþringan
1085
þeodnes ðegna,   ac hig him geþingo budon,
þæt hie him oðer flet   eal gerymdon,
healle ond heahsetl,   þæt hie healfre geweald
wið Eotena bearn   agan moston,
ond æt feohgyftum   Folcwaldan sunu
1090
dogra gehwylce   Dene weorþode,
Hengestes heap   hringum wenede
efne swa swiðe   sincgestreonum
fættan goldes,   swa he Fresena cyn
on beorsele   byldan wolde.
1095
Ða hie getruwedon   on twa healfa
fæste frioðuwære.   Fin Hengeste,
f.154r
elne unflitne,   aðum benemde
þæt he þa wealafe   weotena dome
arum heolde,   þæt ðær ænig mon
1100
wordum ne worcum   wære ne bræce,
ne þurh inwitsearo   æfre gemænden
ðeah hie hira beaggyfan   banan folgedon
ðeodenlease,   þa him swa geþearfod wæs.
Gyf þonne Frysna hwylc   frecnen spræce
1105
ðæs morþorhetes   myndgiend wære,
þonne hit sweordes ecg   syððan scolde . . . .
Ad wæs geæfned   ond icge gold
ahæfen of horde.   Herescyldinga
betst beadorinca   wæs on bæl gearu.
1110
Æt þæm ade wæs   eþgesyne
swatfah syrce,   swyn ealgylden,
eofer irenheard,   æþeling manig
wundum awyrded—   sume on wæle crungon.
Het ða Hildeburh   æt Hnæfes ade
1115
hire selfre sunu   sweoloðe befæstan,
banfatu bærnan   ond on bæl don
eame on eaxle.   Ides gnornode,
geomrode giddum.   Guðrinc astah.
f.154v
Wand to wolcnum   wælfyra mæst,
1120
hlynode for hlawe.   Hafelan multon.
Bengeato burston,   ðonne blod ætspranc,
laðbite lices.   Lig ealle forswealg,
gæsta gifrost,   þara ðe þær guð fornam
bega folces.   Wæs hira blæd scacen.

.XVII.

1125
Gewiton him ða wigend   wica neosian,
freondum befeallen,   Frysland geseon,
hamas ond heaburh.   Hengest ða gyt
wælfagne winter   wunode mid Finne
eal unhlitme.   Eard gemunde,
1130
þeah þe he ne meahte   on mere drifan
hringedstefnan—   holm storme weol,
won wið winde,   winter yþe beleac
isgebinde,   oþðæt oþer com
gear in geardas,   swa nu gyt deð,
1135
þa ðe syngales   sele bewitiað
wuldortorhtan weder.   Ða wæs winter scacen,
fæger foldan bearm.   Fundode wrecca,
gist of geardum;   he to gyrnwræce
f.155r
swiðor þohte   þonne to sælade,
1140
gif he torngemot   þurhteon mihte
þæt he Eotena bearn   inne gemunde.
Swa he ne forwyrnde   woroldrædenne,
þonne him Hunlafing   hildeleoman,
billa selest,   on bearm dyde,
1145
þæs wæron mid Eotenum   ecge cuðe.
Swylce ferhðfrecan   Fin eft begeat
sweordbealo sliðen   æt his selfes ham,
siþðan grimne gripe   Guðlaf ond Oslaf
æfter sæsiðe,   sorge mændon,
1150
ætwiton weana dæl.   Ne meahte wæfre mod
forhabban in hreþre.   Ða wæs heal hroden
feonda feorum,   swilce Fin slægen,
cyning on corþre,   ond seo cwen numen.
Sceotend Scyldinga   to scypon feredon
1155
eal ingesteald   eorðcyninges,
swylce hie æt Finnes ham   findan meahton
sigla, searogimma.   Hie on sælade
drihtlice wif   to Denum feredon,
f.155v
læddon to leodum.   Leoð wæs asungen,
1160
gleomannes gyd;   gamen eft astah;
beorhtode bencsweg;   byrelas sealdon
win of wunderfatum.   Þa cwom Wealhþeo forð
gan under gyldnum beage,   þær þa godan twegen
sæton suhtergefæderan—   þa gyt wæs hiera sib ætgædere,
1165
æghwylc oðrum trywe.   Swylce þær Unferþ þyle
æt fotum sæt frean Scyldinga—   gehwylc hiora his ferhþe treowde,
þæt he hæfde mod micel,   þeah þe he his magum nære
arfæst æt ecga gelacum.   Spræc ða ides Scyldinga:
"Onfoh þissum fulle,   freodrihten min,
1170
sinces brytta!   Þu on sælum wes,
goldwine gumena,   ond to Geatum spræc
mildum wordum,   swa sceal man don.
Beo wið Geatas glæd,   geofena gemyndig,
nean ond feorran   þe þu nu hafast.
1175 f.156r
Me man sægde   þæt þu ðe for sunu wolde
hererinc habban.   Heorot is gefælsod,
beahsele beorhta—   bruc þenden þu mote
manigra medo,   ond þinum magum læf
folc ond rice,   þonne ðu forð scyle
1180
metodsceaft seon.   Ic minne can
glædne Hroþulf,   þæt he þa geogoðe wile
arum healdan,   gyf þu ær þonne he,
wine Scildinga,   worold oflætest.
Wene ic þæt he mid gode   gyldan wille
1185
uncran eaferan,   gif he þæt eal gemon,
hwæt wit to willan   ond to worðmyndum
umborwesendum ær   arna gefremedon."
Hwearf þa bi bence   þær hyre byre wæron,
Hreðric ond Hroðmund,   ond hæleþa bearn,
1190
giogoð ætgædere.   Þær se goda sæt,
Beowulf Geata,   be þæm gebroðrum twæm.

.XVIII.

Him wæs ful boren   ond freondlaþu
wordum bewægned,   ond wunden gold
estum geeawed,   earmreade twa,
1195 f.156v
hrægl ond hringas,   healsbeaga mæst
þara þe ic on foldan   gefrægen hæbbe.
Nænigne ic under swegle   selran hyrde
hordmadum hæleþa,   syþðan Hama ætwæg
to þære byrhtan byrig   Brosinga mene,
1200
sigle ond sincfæt—   searoniðas fealh
Eormenrices,   geceas ecne ræd.
Þone hring hæfde   Higelac Geata,
nefa Swertinges,   nyhstan siðe,
siðþan he under segne   sinc ealgode,
1205
wælreaf werede.   Hyne wyrd fornam,
syþðan he for wlenco   wean ahsode,
fæhðe to Frysum.   He þa frætwe wæg,
eorclanstanas   ofer yða ful,
rice þeoden—   he under rande gecranc.
1210
Gehwearf þa in Francna fæþm   feorh cyninges,
breostgewædu   ond se beah somod.
Wyrsan wigfrecan   wæl reafeden
æfter guðsceare.   Geata leode
hreawic heoldon.   Healsbege onfeng.
1215
Wealhðeo maþelode,   heo fore þæm werede spræc:
"Bruc ðisses beages,   Beowulf leofa,
f.157r
hyse, mid hæle,   ond þisses hrægles neot,
þeodgestreona,   ond geþeoh tela,
cen þec mid cræfte   ond þyssum cnyhtum wes
1220
lara liðe—   ic þe þæs lean geman.
Hafast þu gefered   þæt ðe feor ond neah
ealne wideferhþ   weras ehtigað,
efne swa side   swa bebugeð,
windgeard, weallas.   Wes þenden þu lifige,
1225
æþeling, eadig.   Ic þe an tela
sincgestreona.   Beo þu suna minum
dædum gedefe,   dreamhealdende.
Her is æghwylc eorl   oþrum getrywe,
modes milde,   mandrihtne hold.
1230
Þegnas syndon geþwære,   þeod ealgearo,
druncne dryhtguman   doð swa ic bidde."
Eode þa to setle.   Þær wæs symbla cyst.
Druncon win weras.   Wyrd ne cuþon,
geosceaft grimme,   swa hit agangen wearð
1235
eorla manegum,   syþðan æfen cwom
ond him Hroþgar gewat   to hofe sinum,
rice to ræste.   Reced weardode
unrim eorla,   swa hie oft ær dydon.
Bencþelu beredon.   Hit geondbræded wearð
1240
beddum ond bolstrum.   Beorscealca sum
f.157v
fus ond fæge   fletræste gebeag.
Setton him to heafdon   hilderandas,
bordwudu beorhtan.   Þær on bence wæs
ofer æþelinge   yþgesene
1245
heaþosteapa helm,   hringed byrne,
þrecwudu þrymlic.   Wæs þeaw hyra
þæt hie oft wæron   an wig gearwe,
ge æt ham ge on herge,   ge gehwæþer þara,
efne swylce mæla   swylce hira mandryhtne
1250
þearf gesælde.   Wæs seo þeod tilu.
Sigon þa to slæpe.   Sum sare angeald
æfenræste,   swa him ful oft gelamp,
siþðan goldsele   Grendel warode,
unriht æfnde,   oþþæt ende becwom,
1255
swylt æfter synnum.   Þæt gesyne wearþ,
widcuþ werum,   þætte wrecend þa gyt
lifde æfter laþum,   lange þrage,
æfter guðceare:   Grendles modor.
Ides aglæcwif   yrmþe gemunde,
1260
se þe wæteregesan   wunian scolde,
cealde streamas,   siþðan Cain wearð
to ecgbanan   angan breþer,
fæderenmæge.   He þa fag gewat,
f.158r
morþre gemearcod,   mandream fleon,
1265
westen warode.   Þanon woc fela
geosceaftgasta—   wæs þæra Grendel sum,
heorowearh hetelic,   se æt Heorote fand
wæccendne wer   wiges bidan.
Þær him aglæca   ætgræpe wearð.
1270
Hwæþre he gemunde   mægenes strenge,
gimfæste gife   ðe him god sealde,
ond him to anwaldan   are gelyfde,
frofre ond fultum—   ðy he þone feond ofercwom,
gehnægde helle gast.   Þa he hean gewat,
1275
dreame bedæled,   deaþwic seon,
mancynnes feond,   ond his modor þa gyt,
gifre ond galgmod,   gegan wolde
sorhfulne sið,   sunu deoð wrecan.
Com þa to Heorote,   ðær Hringdene
1280
geond þæt sæld swæfun.   Þa ðær sona wearð
edhwyrft eorlum,   siþðan inne fealh
Grendles modor.   Wæs se gryre læssa
efne swa micle   swa bið mægþa cræft,
wiggryre wifes,   be wæpnedmen,
1285
þonne heoru bunden,   hamere geþruen,
sweord swate fah   swin ofer helme
f.158v
ecgum dyhttig   andweard scireð.
Þa wæs on healle   heardecg togen
sweord ofer setlum,   sidrand manig
1290
hafen handa fæst—   helm ne gemunde,
byrnan side,   þa hine se broga angeat.
Heo wæs on ofste,   wolde ut þanon,
feore beorgan,   þa heo onfunden wæs.
Hraðe heo æþelinga   anne hæfde
1295
fæste befangen,   þa heo to fenne gang.
Se wæs Hroþgare   hæleþa leofost
on gesiðes had   be sæm tweonum,
rice randwiga,   þone ðe heo on ræste abreat,
blædfæstne beorn.   Næs Beowulf ðær,
1300
ac wæs oþer in   ær geteohhod
æfter maþðumgife   mærum Geate.
Hream wearð in Heorote—   heo under heolfre genam
cuþe folme.   Cearu wæs geniwod,
geworden in wicun.   Ne wæs þæt gewrixle til,
1305
þæt hie on ba healfa   bicgan scoldon
freonda feorum.   Þa wæs frod cyning,
f.159r
har hilderinc,   on hreon mode,
syðþan he aldorþegn   unlyfigendne,
þone deorestan   deadne wisse.
1310
Hraþe wæs to bure   Beowulf fetod,
sigoreadig secg.   Samod ærdæge
eode eorla sum,   æþele cempa
self mid gesiðum   þær se snotera bad
hwæþer him alwalda   æfre wille
1315
æfter weaspelle   wyrpe gefremman.
Gang ða æfter flore   fyrdwyrðe man
mid his handscale   (healwudu dynede),
þæt he þone wisan   wordum hnægde
frean Ingwina,   frægn gif him wære
1320
æfter neodlaðum   niht getæse.
Hroðgar maþelode,   helm Scyldinga:
"Ne frin þu æfter sælum—   sorh is geniwod
Denigea leodum.   Dead is Æschere,
Yrmenlafes   yldra broþor,
1325
min runwita   ond min rædbora,
eaxlgestealla,   ðonne we on orlege
hafelan weredon,   þonne hniton feþan,
f.159v
eoferas cnysedan.   Swylc scolde eorl wesan,
æþeling ærgod,   swylc Æschere wæs.
1330
Wearð him on Heorote   to handbanan
wælgæst wæfre.   Ic ne wat hwæder
atol æse wlanc   eftsiðas teah,
fylle gefægnod.   Heo þa fæhðe wræc
þe þu gystran niht   Grendel cwealdest
1335
þurh hæstne had   heardum clammum,
forþan he to lange   leode mine
wanode ond wyrde.   He æt wige gecrang
ealdres scyldig,   ond nu oþer cwom
mihtig manscaða,   wolde hyre mæg wrecan,
1340
ge feor hafað   fæhðe gestæled,
þæs þe þincean mæg   þegne monegum,
se þe æfter sincgyfan   on sefan greoteþ
hreþerbealo hearde,   nu seo hand ligeð,
se þe eow welhwylcra   wilna dohte.
1345
Ic þæt londbuend,   leode mine,
selerædende,   secgan hyrde
þæt hie gesawon   swylce twegen
micle mearcstapan   moras healdan,
ellorgæstas.   Ðæra oðer wæs,
1350
þæs þe hie gewislicost   gewitan meahton,
idese onlicnæs;   oðer earmsceapen
f.160r
on weres wæstmum   wræclastas træd,
næfne he wæs mara   þonne ænig man oðer
þone on geardagum   Grendel nemdon
1355
foldbuende.   No hie fæder cunnon,
hwæþer him ænig wæs   ær acenned
dyrnra gasta.   Hie dygel lond
warigeað, wulfhleoþu,   windige næssas,
frecne fengelad,   ðær fyrgenstream
1360
under næssa genipu   niþer gewiteð,
flod under foldan.   Nis þæt feor heonon
milgemearces   þæt se mere stand.
Ofer þæm hongiað   hrinde bearwas,
wudu wyrtum fæst   wæter oferhelmað.
1365
Þær mæg nihta gehwæm   niðwundor seon,
fyr on flode.   No þæs frod leofað
gumena bearna,   þæt þone grund wite.
Ðeah þe hæðstapa   hundum geswenced,
heorot hornum trum,   holtwudu sece,
1370
feorran geflymed,   ær he feorh seleð,
aldor on ofre,   ær he in wille
hafelan hydan.   Nis þæt heoru stow!
Þonon yðgeblond   up astigeð
won to wolcnum,   þonne wind styreþ,
1375
lað gewidru,   oðþæt lyft ðrysmaþ,
roderas reotað.   Nu is se ræd gelang
f.160v
eft æt þe anum.   Eard git ne const,
frecne stowe,   ðær þu findan miht
felasinnigne secg—   sec gif þu dyrre.
1380
Ic þe þa fæhð   feo leanige,
ealdgestreonum,   swa ic ær dyde,
wundnum golde,   gyf þu on weg cymest."
Beowulf maþelode,   bearn Ecgþeowes:
"Ne sorga, snotor guma!   Selre bið æghwæm
1385
þæt he his freond wrece,   þonne he fela murne.
Ure æghwylc sceal   ende gebidan
worolde lifes.   Wyrce se þe mote
domes ær deaþe—   þæt bið drihtguman
unlifgendum   æfter selest.
1390
Aris, rices weard,   uton hraþe feran
Grendles magan   gang sceawigan.
Ic hit þe gehate,   no heo on helm losaþ,
ne on foldan fæþm,   ne on fyrgenholt,
ne on gyfenes grund,   ga þær heo wille.
1395
Ðys dogor þu   geþyld hafa
weana gehwylces,   swa ic þe wene to."
Ahleop ða se gomela,   gode þancode,
f.161r
mihtigan drihtne,   þæs se man gespræc.
Þa wæs Hroðgare   hors gebæted,
1400
wicg wundenfeax.   Wisa fengel
geatolic gende.   Gumfeþa stop
lindhæbbendra.   Lastas wæron
æfter waldswaþum   wide gesyne,
gang ofer grundas—   heo gegnum for
1405
ofer myrcan mor,   magoþegna bær
þone selestan   sawolleasne
þara þe mid Hroðgare   ham eahtode.
Ofereode þa   æþelinga bearn
steap stanhliðo,   stige nearwe,
1410
enge anpaðas,   uncuð gelad,
neowle næssas,   nicorhusa fela.
He feara sum   beforan gengde
wisra monna   wong sceawian,
oþþæt he færinga   fyrgenbeamas
1415
ofer harne stan   hleonian funde,
wynleasne wudu—   wæter under stod
dreorig ond gedrefed.   Denum eallum wæs,
winum Scyldinga,   weorce on mode
to geþolianne,   ðegne monegum,
1420
oncyð eorla gehwæm,   syðþan Æscheres
on þam holmclife   hafelan metton.
Flod blode weol   (folc to sægon),
f.161v
hatan heolfre.   Horn stundum song
fuslic fyrdleoð.   Feþa eal gesæt.
1425
Gesawon ða æfter wætere   wyrmcynnes fela,
sellice sædracan,   sund cunnian,
swylce on næshleoðum   nicras licgean,
ða on undernmæl   oft bewitigað
sorhfulne sið   on seglrade,
1430
wyrmas ond wildeor.   Hie on weg hruron,
bitere ond gebolgne—   bearhtm ongeaton,
guðhorn galan.   Sumne Geata leod
of flanbogan   feores getwæfde,
yðgewinnes,   þæt him on aldre stod
1435
herestræl hearda—   he on holme wæs
sundes þe sænra,   ðe hyne swylt fornam.
Hræþe wearð on yðum   mid eoferspreotum
heorohocyhtum   hearde genearwod,
niða genæged,   ond on næs togen,
1440
wundorlic wægbora.   Weras sceawedon
gryrelicne gist.   Gyrede hine Beowulf
eorlgewædum,   nalles for ealdre mearn.
Scolde herebyrne   hondum gebroden,
sid ond searofah,   sund cunnian,
1445
seo ðe bancofan   beorgan cuþe,
þæt him hildegrap   hreþre ne mihte,
eorres inwitfeng,   aldre gesceþðan;
f.162r
ac se hwita helm   hafelan werede,
se þe meregrundas   mengan scolde,
1450
secan sundgebland   since geweorðad,
befongen freawrasnum,   swa hine fyrndagum
worhte wæpna smið,   wundrum teode,
besette swinlicum,   þæt hine syðþan no
brond ne beadomecas   bitan ne meahton.
1455
Næs þæt þonne mætost   mægenfultuma
þæt him on ðearfe lah   ðyle Hroðgares.
Wæs þæm hæftmece   Hrunting nama.
Þæt wæs an foran   ealdgestreona.
Ecg wæs iren,   atertanum fah,
1460
ahyrded heaþoswate.   Næfre hit æt hilde ne swac
manna ængum   þara þe hit mid mundum bewand,
se ðe gryresiðas   gegan dorste,
folcstede fara.   Næs þæt forma sið
þæt hit ellenweorc   æfnan scolde.
1465
Huru ne gemunde   mago Ecglafes,
eafoþes cræftig,   þæt he ær gespræc
wine druncen,   þa he þæs wæpnes onlah
selran sweordfrecan.   Selfa ne dorste
under yða gewin   aldre geneþan,
1470
drihtscype dreogan.   Þær he dome forleas,
f.162v
ellenmærðum.   Ne wæs þæm oðrum swa,
syðþan he hine to guðe   gegyred hæfde.
Beowulf maðelode,   bearn Ecgþeowes.
"Geþenc nu, se mæra   maga Healfdenes,
1475
snottra fengel,   nu ic eom siðes fus,
goldwine gumena,   hwæt wit geo spræcon,
gif ic æt þearfe   þinre scolde
aldre linnan,   þæt ðu me a wære
forðgewitenum   on fæder stæle.
1480
Wes þu mundbora   minum magoþegnum,
hondgesellum,   gif mec hild nime;
swylce þu ða madmas   þe þu me sealdest,
Hroðgar leofa,   Higelace onsend.
Mæg þonne on þæm golde ongitan   Geata dryhten,
1485
geseon sunu Hrædles,   þonne he on þæt sinc starað,
þæt ic gumcystum   godne funde
beaga bryttan,   breac þonne moste.
Ond þu Unferð læt   ealde lafe,
wrætlic wægsweord,   widcuðne man
1490
heardecg habban.   Ic me mid Hruntinge
f.163r
dom gewyrce,   oþðe mec deað nimeð."
Æfter þæm wordum   Wedergeata leod
efste mid elne,   nalas ondsware
bidan wolde.   Brimwylm onfeng
1495
hilderince.   Ða wæs hwil dæges
ær he þone grundwong   ongytan mehte.
Sona þæt onfunde   se ðe floda begong
heorogifre beheold   hund missera,
grim ond grædig,   þæt þær gumena sum
1500
ælwihta eard   ufan cunnode.
Grap þa togeanes,   guðrinc gefeng
atolan clommum.   No þy ær in gescod
halan lice—   hring utan ymbbearh,
þæt heo þone fyrdhom   ðurhfon ne mihte,
1505
locene leoðosyrcan   laþan fingrum.
Bær þa seo brimwylf,   þa heo to botme com,
hringa þengel   to hofe sinum,
swa he ne mihte no   (he þæm modig wæs)
wæpna gewealdan,   ac hine wundra þæs fela
1510
swencte on sunde,   sædeor monig
hildetuxum   heresyrcan bræc,
ehton aglæcan.   Ða se eorl ongeat
þæt he in niðsele   nathwylcum wæs,
þær him nænig wæter   wihte ne sceþede,
1515
ne him for hrofsele   hrinan ne mehte
f.163v
færgripe flodes.   Fyrleoht geseah,
blacne leoman,   beorhte scinan.
Ongeat þa se goda   grundwyrgenne,
merewif mihtig.   Mægenræs forgeaf
1520
hildebille,   hondsweng ne ofteah,
þæt hire on hafelan   hringmæl agol
grædig guðleoð.   Ða se gist onfand
þæt se beadoleoma   bitan nolde,
aldre sceþðan,   ac seo ecg geswac
1525
ðeodne æt þearfe.   Ðolode ær fela
hondgemota,   helm oft gescær,
fæges fyrdhrægl.   Ða wæs forma sið
deorum madme,   þæt his dom alæg.
Eft wæs anræd,   nalas elnes læt,
1530
mærða gemyndig   mæg Hylaces.
Wearp ða wundenmæl   wrættum gebunden
yrre oretta,   þæt hit on eorðan læg,
stið ond stylecg.   Strenge getruwode,
mundgripe mægenes.   Swa sceal man don,
1535
þonne he æt guðe   gegan þenceð
longsumne lof—   na ymb his lif cearað.
Gefeng þa be eaxle   (nalas for fæhðe mearn)
Guðgeata leod   Grendles modor.
Brægd þa beadwe heard,   þa he gebolgen wæs,
1540
feorhgeniðlan,   þæt heo on flet gebeah.
Heo him eft hraþe   handlean forgeald
f.164r
grimman grapum   ond him togeanes feng
oferwearp þa werigmod   wigena strengest,
feþecempan,   þæt he on fylle wearð.
1545
Ofsæt þa þone selegyst   ond hyre seaxe geteah,
brad ond brunecg,   wolde hire bearn wrecan,
angan eaferan.   Him on eaxle læg
breostnet broden—   þæt gebearh feore,
wið ord ond wið ecge   ingang forstod.
1550
Hæfde ða forsiðod   sunu Ecgþeowes
under gynne grund,   Geata cempa,
nemne him heaðobyrne   helpe gefremede,
herenet hearde,   ond halig god
geweold wigsigor,   witig drihten,
1555
rodera rædend   hit on ryht gesced
yðelice,   syþðan he eft astod.
Geseah ða on searwum   sigeeadig bil,
eald sweord eotenisc,   ecgum þyhtig,
wigena weorðmynd—   þæt wæs wæpna cyst,
1560
buton hit wæs mare   ðonne ænig mon oðer
to beadulace   ætberan meahte,
god ond geatolic,   giganta geweorc.
He gefeng þa fetelhilt,   freca Scyldinga
hreoh ond heorogrim   hringmæl gebrægd,
1565 f.164v
aldres orwena,   yrringa sloh,
þæt hire wið halse   heard grapode,
banhringas bræc.   Bil eal ðurhwod
fægne flæschoman.   Heo on flet gecrong.
Sweord wæs swatig,   secg weorce gefeh.
1570
Lixte se leoma,   leoht inne stod,
efne swa of hefene   hadre scineð
rodores candel.   He æfter recede wlat.
Hwearf þa be wealle,   wæpen hafenade
heard be hiltum   Higelaces ðegn,
1575
yrre ond anræd.   Næs seo ecg fracod
hilderince,   ac he hraþe wolde
Grendle forgyldan   guðræsa fela
ðara þe he geworhte   to Westdenum
oftor micle   ðonne on ænne sið,
1580
þonne he Hroðgares   heorðgeneatas
sloh on sweofote,   slæpende fræt
folces Denigea   fyftyne men
ond oðer swylc   ut offerede,
laðlicu lac.   He him þæs lean forgeald,
1585
reþe cempa,   to ðæs þe he on ræste geseah
guðwerigne   Grendel licgan
aldorleasne,   swa him ær gescod
hild æt Heorote.   Hra wide sprong,
syþðan he æfter deaðe   drepe þrowade,
1590
heorosweng heardne,   ond hine þa heafde becearf.
f.165r
Sona þæt gesawon   snottre ceorlas,
þa ðe mid Hroðgare   on holm wliton,
þæt wæs yðgeblond   eal gemenged,
brim blode fah.   Blondenfeaxe
1595
gomele, ymb godne   ongeador spræcon
þæt hig þæs æðelinges   eft ne wendon
þæt he sigehreðig   secean come
mærne þeoden,   þa ðæs monige gewearð
þæt hine seo brimwylf   abreoten hæfde.
1600
Ða com non dæges.   Næs ofgeafon
hwate Scyldingas.   Gewat him ham þonon
goldwine gumena.   Gistas setan
modes seoce   ond on mere staredon,
wiston ond ne wendon   þæt hie heora winedrihten
1605
selfne gesawon.   Þa þæt sweord ongan
æfter heaþoswate   hildegicelum,
wigbil wanian.   Þæt wæs wundra sum,
þæt hit eal gemealt   ise gelicost,
ðonne forstes bend   fæder onlæteð,
1610
onwindeð wælrapas,   se geweald hafað
sæla ond mæla—   þæt is soð metod.
Ne nom he in þæm wicum,   Wedergeata leod,
maðmæhta ma,   þeh he þær monige geseah,
buton þone hafelan   ond þa hilt somod
1615
since fage.   Sweord ær gemealt,
f.165v
forbarn brodenmæl—   wæs þæt blod to þæs hat,
ættren ellorgæst   se þær inne swealt.
Sona wæs on sunde   se þe ær æt sæcce gebad
wighryre wraðra,   wæter up þurhdeaf.
1620
Wæron yðgebland   eal gefælsod,
eacne eardas,   þa se ellorgast
oflet lifdagas   ond þas lænan gesceaft.
Com þa to lande   lidmanna helm
swiðmod swymman;   sælace gefeah,
1625
mægenbyrþenne   þære þe he him mid hæfde.
Eodon him þa togeanes,   gode þancodon,
ðryðlic þegna heap,   þeodnes gefegon,
þæs þe hi hyne gesundne   geseon moston.
Ða wæs of þæm hroran   helm ond byrne
1630
lungre alysed.   Lagu drusade,
wæter under wolcnum,   wældreore fag.
Ferdon forð þonon   feþelastum
ferhþum fægne,   foldweg mæton,
cuþe stræte.   Cyningbalde men
1635
from þæm holmclife   hafelan bæron
earfoðlice   heora æghwæþrum,
felamodigra—   feower scoldon
on þæm wælstenge   weorcum geferian
to þæm goldsele   Grendles heafod
1640 f.166r
oþðæt semninga   to sele comon
frome fyrdhwate   feowertyne
Geata gongan.   Gumdryhten mid,
modig on gemonge   meodowongas træd.
Ða com in gan   ealdor ðegna,
1645
dædcene mon   dome gewurþad,
hæle hildedeor,   Hroðgar gretan.
Þa wæs be feaxe   on flet boren
Grendles heafod,   þær guman druncon,
egeslic for eorlum   ond þære idese mid,
1650
wliteseon wrætlic.   Weras on sawon.
Beowulf maþelode,   bearn Ecgþeowes:
"Hwæt! we þe þas sælac,   sunu Healfdenes,
leod Scyldinga,   lustum brohton
tires to tacne,   þe þu her to locast.
1655
Ic þæt unsofte   ealdre gedigde
wigge under wætere,   weorc geneþde
earfoðlice;   ætrihte wæs
guð getwæfed,   nymðe mec god scylde.
Ne meahte ic æt hilde   mid Hruntinge
1660
wiht gewyrcan,   þeah þæt wæpen duge,
ac me geuðe   ylda waldend
f.166v
þæt ic on wage geseah   wlitig hangian
eald sweord eacen   (oftost wisode
winigea leasum),   þæt ic ðy wæpne gebræd.
1665
Ofsloh ða æt þære sæcce,   þa me sæl ageald,
huses hyrdas.   Þa þæt hildebil
forbarn brogdenmæl,   swa þæt blod gesprang,
hatost heaþoswata.   Ic þæt hilt þanan
feondum ætferede,   fyrendæda wræc,
1670
deaðcwealm Denigea,   swa hit gedefe wæs.
Ic hit þe þonne gehate,   þæt þu on Heorote most
sorhleas swefan   mid þinra secga gedryht
ond þegna gehwylc   þinra leoda,
duguðe ond iogoþe,   þæt þu him ondrædan ne þearft,
1675
þeoden Scyldinga,   on þa healfe,
aldorbealu eorlum,   swa þu ær dydest."
Ða wæs gylden hilt   gamelum rince,
harum hildfruman,   on hand gyfen,
enta ærgeweorc—   hit on æht gehwearf
1680
æfter deofla hryre   Denigea frean,
wundorsmiþa geweorc—   ond þa þas worold ofgeaf
gromheort guma,   godes ondsaca,
morðres scyldig,   ond his modor eac,
on geweald gehwearf   woroldcyninga
1685 f.167r
ðæm selestan   be sæm tweonum
ðara þe on Scedenigge   sceattas dælde.
Hroðgar maðelode,   hylt sceawode,
ealde lafe,   on ðæm wæs or writen
fyrngewinnes,   syðþan flod ofsloh,
1690
gifen geotende,   giganta cyn
frecne geferdon.   Þæt wæs fremde þeod
ecean dryhtne—   him þæs endelean
þurh wæteres wylm   waldend sealde.
Swa wæs on ðæm scennum   sciran goldes
1695
þurh runstafas   rihte gemearcod,
geseted ond gesæd   hwam þæt sweord geworht,
irena cyst,   ærest wære,
wreoþenhilt ond wyrmfah.   Ða se wisa spræc
sunu Healfdenes   (swigedon ealle).
1700
"Þæt, la, mæg secgan   se þe soð ond riht
fremeð on folce,   feor eal gemon,
eald eþelweard,   þæt ðes eorl wære
geboren betera!   Blæd is aræred
geond widwegas,   wine min Beowulf,
1705
ðin ofer þeoda gehwylce.   Eal þu hit geþyldum healdest,
mægen mid modes snyttrum.   Ic þe sceal mine gelæstan
freode, swa wit furðum spræcon.   Ðu scealt to frofre weorþan
eal langtwidig   leodum þinum,
f.167v
hæleðum to helpe.   Ne wearð Heremod swa
1710
eaforum Ecgwelan,   Arscyldingum:
ne geweox he him to willan,   ac to wælfealle
ond to deaðcwalum   Deniga leodum.
Breat bolgenmod   beodgeneatas,
eaxlgesteallan,   oþþæt he ana hwearf,
1715
mære þeoden,   mondreamum from.
Ðeah þe hine mihtig god   mægenes wynnum,
eafeþum stepte,   ofer ealle men
forð gefremede,   hwæþere him on ferhþe greow
breosthord blodreow.   Nallas beagas geaf
1720
Denum æfter dome.   Dreamleas gebad
þæt he þæs gewinnes   weorc þrowade,
leodbealo longsum.   Ðu þe lær be þon,
gumcyste ongit—   ic þis gid be þe
awræc wintrum frod.   Wundor is to secganne
1725
hu mihtig god   manna cynne
þurh sidne sefan   snyttru bryttað,
eard ond eorlscipe.   He ah ealra geweald.
Hwilum he on lufan   læteð hworfan
monnes modgeþonc   mæran cynnes,
1730
seleð him on eþle   eorþan wynne
to healdanne,   hleoburh wera,
f.168r
gedeð him swa gewealdene   worolde dælas,
side rice,   þæt he his selfa ne mæg
for his unsnyttrum   ende geþencean.
1735
Wunað he on wiste;   no hine wiht dweleð
adl ne yldo,   ne him inwitsorh
on sefan sweorceð,   ne gesacu ohwær
ecghete eoweð,   ac him eal worold
wendeð on willan   (he þæt wyrse ne con),
1740
oðþæt him on innan   oferhygda dæl
weaxeð ond wridað   þonne se weard swefeð,
sawele hyrde—   bið se slæp to fæst,
bisgum gebunden,   bona swiðe neah,
se þe of flanbogan   fyrenum sceoteð.
1745
Þonne bið on hreþre   under helm drepen
biteran stræle   (him bebeorgan ne con),
wom wundorbebodum   wergan gastes;
þinceð him to lytel   þæt he lange heold,
gytsað gromhydig,   nallas on gylp seleð
1750
fædde beagas,   ond he þa forðgesceaft
forgyteð ond forgymeð,   þæs þe him ær god sealde,
f.168v
wuldres waldend,   weorðmynda dæl.
Hit on endestæf   eft gelimpeð
þæt se lichoma   læne gedreoseð,
1755
fæge gefealleð—   fehð oþer to,
se þe unmurnlice   madmas dæleþ,
eorles ærgestreon,   egesan ne gymeð.
Bebeorh þe ðone bealonið,   Beowulf leofa,
secg betesta,   ond þe þæt selre geceos,
1760
ece rædas;   oferhyda ne gym,
mære cempa.   Nu is þines mægnes blæd
ane hwile.   Eft sona bið
þæt þec adl oððe ecg   eafoþes getwæfeð,
oððe fyres feng,   oððe flodes wylm,
1765
oððe gripe meces,   oððe gares fliht,
oððe atol yldo,   oððe eagena bearhtm
forsiteð ond forsworceð;   semninga bið
þæt ðec, dryhtguma,   deað oferswyðeð.
Swa ic Hringdena   hund missera
1770
weold under wolcnum   ond hig wigge beleac
manigum mægþa   geond þysne middangeard,
æscum ond ecgum,   þæt ic me ænigne
under swegles begong   gesacan ne tealde.
Hwæt, me þæs on eþle   edwenden cwom,
1775
gyrn æfter gomene,   seoþðan Grendel wearð,
ealdgewinna,   ingenga min.
f.169r
Ic þære socne   singales wæg
modceare micle.   Þæs sig metode þanc,
ecean dryhtne,   þæs ðe ic on aldre gebad
1780
þæt ic on þone hafelan   heorodreorigne
ofer eald gewin   eagum starige!
Ga nu to setle,   symbelwynne dreoh
wigge weorþad—   unc sceal worn fela
maþma gemænra,   siþðan morgen bið."
1785
Geat wæs glædmod,   geong sona to
setles neosan,   swa se snottra heht.
Þa wæs eft swa ær   ellenrofum
fletsittendum   fægere gereorded
niowan stefne.   Nihthelm geswearc
1790
deorc ofer dryhtgumum.   Duguð eal aras.
Wolde blondenfeax   beddes neosan,
gamela Scylding.   Geat unigmetes wel,
rofne randwigan,   restan lyste.
Sona him seleþegn   siðes wergum,
1795
feorrancundum,   forð wisade,
se for andrysnum   ealle beweotede
þegnes þearfe,   swylce þy dogore
heaþoliðende   habban scoldon.
Reste hine þa rumheort.   Reced hliuade
1800
geap ond goldfah.   Gæst inne swæf
oþþæt hrefn blaca   heofones wynne
f.169v
bliðheort bodode.   Ða com beorht . . .
    . . . scacan.   Scaþan onetton,
wæron æþelingas   eft to leodum
1805
fuse to farenne;   wolde feor þanon
cuma collenferhð   ceoles neosan.
Heht þa se hearda   Hrunting beran.
Sunu Ecglafes   heht his sweord niman,
leoflic iren;   sægde him þæs leanes þanc.
1810
Cwæð, he þone guðwine   godne tealde,
wigcræftigne,   nales wordum log
meces ecge.   Þæt wæs modig secg.
Ond þa siðfrome,   searwum gearwe
wigend wæron.   Eode weorð Denum
1815
æþeling to yppan,   þær se oþer wæs;
hæle hildedeor   Hroðgar grette.
Beowulf maþelode,   bearn Ecgþeowes:
"Nu we sæliðend   secgan wyllað,
feorran cumene,   þæt we fundiaþ
1820
Higelac secan.   Wæron her tela
willum bewenede;   þu us wel dohtest.
Gif ic þonne on eorþan   owihte mæg
þinre modlufan   maran tilian,
gumena dryhten,   ðonne ic gyt dyde,
1825
guðgeweorca,   ic beo gearo sona.
f.170r
Gif ic þæt gefricge   ofer floda begang,
þæt þec ymbsittend   egesan þywað,
swa þec hetende   hwilum dydon,
ic ðe þusenda   þegna bringe,
1830
hæleþa to helpe.   Ic on Higelac wat,
Geata dryhten,   þeah ðe he geong sy,
folces hyrde,   þæt he mec fremman wile
wordum ond worcum,   þæt ic þe wel herige
ond þe to geoce   garholt bere,
1835
mægenes fultum,   þær ðe bið manna þearf.
Gif him þonne Hreþric   to hofum Geata
geþingeð, þeodnes bearn,   he mæg þær fela
freonda findan.   Feorcyþðe beoð
selran gesohte   þæm þe him selfa deah.""
1840
Hroðgar maþelode   him on ondsware:
"Þe þa wordcwydas   wigtig drihten
on sefan sende.   Ne hyrde ic snotorlicor
on swa geongum feore   guman þingian.
Þu eart mægenes strang   ond on mode frod,
1845
wis wordcwida.   Wen ic talige,
gif þæt gegangeð,   þæt ðe gar nymeð,
hild heorugrimme,   Hreþles eaferan,
adl oþðe iren   ealdor ðinne,
folces hyrde,   ond þu þin feorh hafast,
1850 f.170v
þæt þe Sægeatas   selran næbben
to geceosenne   cyning ænigne,
hordweard hæleþa,   gyf þu healdan wylt
maga rice.   Me þin modsefa
licað leng swa wel,   leofa Beowulf.
1855
Hafast þu gefered   þæt þam folcum sceal,
Geata leodum   ond Gardenum,
sib gemæne,   ond sacu restan,
inwitniþas,   þe hie ær drugon,
wesan, þenden ic wealde   widan rices,
1860
maþmas gemæne,   manig oþerne
godum gegrettan   ofer ganotes bæð.
Sceal hringnaca   ofer heafu bringan
lac ond luftacen.   Ic þa leode wat
ge wið feond ge wið freond   fæste geworhte,
1865
æghwæs untæle   ealde wisan."
Ða git him eorla hleo   inne gesealde,
mago Healfdenes,   maþmas XII.
Het hine mid þæm lacum   leode swæse
secean on gesyntum,   snude eft cuman.
1870
Gecyste þa   cyning æþelum god,
þeoden Scyldinga,   ðegn betstan
ond be healse genam—   hruron him tearas,
blondenfeaxum.   Him wæs bega wen,
f.171r
ealdum infrodum,   oþres swiðor,
1875
þæt hie seoððan no   geseon moston,
modige on meþle.   Wæs him se man to þon leof
þæt he þone breostwylm   forberan ne mehte,
ac him on hreþre   hygebendum fæst
æfter deorum men   dyrne langað
1880
beorn wið blode.   Him Beowulf þanan,
guðrinc goldwlanc,   græsmoldan træd
since hremig.   Sægenga bad
agendfrean,   se þe on ancre rad.
Þa wæs on gange   gifu Hroðgares
1885
oft geæhted.   Þæt wæs an cyning,
æghwæs orleahtre,   oþþæt hine yldo benam
mægenes wynnum,   se þe oft manegum scod.
Cwom þa to flode   felamodigra,
hægstealdra heap,   hringnet bæron,
1890
locene leoðosyrcan.   Landweard onfand
eftsið eorla,   swa he ær dyde.
No he mid hearme   of hliðes nosan
f.171v
gæstas grette,   ac him togeanes rad,
cwæð þæt wilcuman   Wedera leodum
1895
scaþan scirhame   to scipe foron.
Þa wæs on sande   sægeap naca
hladen herewædum,   hringedstefna,
mearum ond maðmum—   mæst hlifade
ofer Hroðgares   hordgestreonum.
1900
He þæm batwearde   bunden golde
swurd gesealde,   þæt he syðþan wæs
on meodubence   maþme þy weorþra,
yrfelafe.   Gewat him þa on nacan
drefan deop wæter,   Dena land ofgeaf.
1905
Þa wæs be mæste   merehrægla sum,
segl sale fæst.   Sundwudu þunede.
No þær wegflotan   wind ofer yðum
siðes getwæfde.   Sægenga for,
fleat famigheals   forð ofer yðe,
1910
bundenstefna   ofer brimstreamas,
þæt hie Geata clifu   ongitan meahton,
cuþe næssas.   Ceol up geþrang
lyftgeswenced,   on lande stod.
f.172r
Hraþe wæs æt holme   hyðweard geara,
1915
se þe ær lange tid   leofra manna
fus æt faroðe   feor wlatode.
Sælde to sande   sidfæþme scip,
oncearbendum fæst,   þy læs hym yþa ðrym
wudu wynsuman   forwrecan meahte.
1920
Het þa up beran   æþelinga gestreon,
frætwe ond fætgold.   Næs him feor þanon
to gesecanne   sinces bryttan,
Higelac Hreþling,   þær æt ham wunað
selfa mid gesiðum   sæwealle neah.
1925
Bold wæs betlic,   bregorof cyning
hean healle,   Hygd swiðe geong,
wis, welþungen,   þeah ðe wintra lyt
under burhlocan   gebiden hæbbe,
Hæreþes dohtor.   Næs hio hnag swa þeah,
1930
ne to gneað gifa   Geata leodum,
maþmgestreona.   Modþryðo wæg,
fremu folces cwen,   firen ondrysne.
Nænig þæt dorste   deor geneþan
swæsra gesiða,   nefne sin frea,
1935
þæt hire an dæges   eagum starede,
f.172v
ac him wælbende   weotode tealde
handgewriþene;   hraþe seoþðan wæs
æfter mundgripe   mece geþinged,
þæt hit sceadenmæl   scyran moste,
1940
cwealmbealu cyðan.   Ne bið swylc cwenlic þeaw
idese to efnanne,   þeah ðe hio ænlicu sy,
þætte freoðuwebbe   feores onsæce
æfter ligetorne   leofne mannan.
Huru þæt onhohsnode   Hemminges mæg.
1945
Ealodrincende   oðer sædan,
þæt hio leodbealewa   læs gefremede,
inwitniða,   syððan ærest wearð
gyfen goldhroden   geongum cempan,
æðelum diore,   syððan hio Offan flet
1950
ofer fealone flod   be fæder lare
siðe gesohte.   Ðær hio syððan well
in gumstole,   gode, mære,
lifgesceafta   lifigende breac,
hiold heahlufan   wið hæleþa brego,
1955
ealles moncynnes   mine gefræge
þone selestan   bi sæm tweonum,
f.173r
eormencynnes.   Forðam Offa wæs
geofum ond guðum,   garcene man,
wide geweorðod,   wisdome heold
1960
eðel sinne.   Þonon Eomor woc
hæleðum to helpe,   Heminges mæg,
nefa Garmundes,   niða cræftig.
Gewat him ða se hearda   mid his hondscole
sylf æfter sande   sæwong tredan,
1965
wide waroðas.   Woruldcandel scan,
sigel suðan fus.   Hi sið drugon,
elne geeodon,   to ðæs ðe eorla hleo,
bonan Ongenþeoes   burgum in innan,
geongne guðcyning   godne gefrunon
1970
hringas dælan.   Higelace wæs
sið Beowulfes   snude gecyðed,
þæt ðær on worðig   wigendra hleo,
lindgestealla,   lifigende cwom,
heaðolaces hal   to hofe gongan.
1975
Hraðe wæs gerymed,   swa se rica bebead,
feðegestum   flet innanweard.
Gesæt þa wið sylfne   se ða sæcce genæs,
f.173v
mæg wið mæge,   syððan mandryhten
þurh hleoðorcwyde   holdne gegrette,
1980
meaglum wordum.   Meoduscencum hwearf
geond þæt healreced   Hæreðes dohtor,
lufode ða leode,   liðwæge bær
leðum to handa.   Higelac ongan
sinne geseldan   in sele þam hean
1985
fægre fricgcean   (hyne fyrwet bræc,
hwylce Sægeata   siðas wæron):
"Hu lomp eow on lade,   leofa Biowulf,
þa ðu færinga   feorr gehogodest
sæcce secean   ofer sealt wæter,
1990
hilde to Hiorote?   Ac ðu Hroðgare
widcuðne wean   wihte gebettest,
mærum ðeodne?   Ic ðæs modceare
sorhwylmum seað,   siðe ne truwode
leofes mannes.   Ic ðe lange bæd
1995
þæt ðu þone wælgæst   wihte ne grette,
lete Suðdene   sylfe geweorðan
guðe wið Grendel.   Gode ic þanc secge
þæs ðe ic ðe gesundne   geseon moste."
Biowulf maðelode,   bearn Ecgðioes:
2000 f.174r
"Þæt is undyrne,   dryhten Higelac,
mæru gemeting,   monegum fira,
hwylc orleghwil   uncer Grendles
wearð on ðam wange,   þær he worna fela
Sigescyldingum   sorge gefremede,
2005
yrmðe to aldre.   Ic ðæt eall gewræc,
swa begylpan ne þearf   Grendeles maga
ænig ofer eorðan   uhthlem þone,
se ðe lengest leofað   laðan cynnes,
fære bifongen.   Ic ðær furðum cwom
2010
to ðam hringsele   Hroðgar gretan.
Sona me se mæra   mago Healfdenes,
syððan he modsefan   minne cuðe,
wið his sylfes sunu   setl getæhte.
Weorod wæs on wynne.   Ne seah ic widan feorh
2015
under heofones hwealf   healsittendra
medudream maran.   Hwilum mæru cwen,
friðusibb folca,   flet eall geondhwearf,
bædde byre geonge—   oft hio beahwriðan
f.174v
secge ætbær   ær hio to setle geong.
2020
Hwilum for duguðe   dohtor Hroðgares
eorlum on ende   ealuwæge bær
þa ic Freaware   fletsittende
nemnan hyrde—   þær hio gled sinc
hæleðum sealde.   Sio gehaten se
2025
geong, goldhroden,   gladum suna Frodan;
hafað þæs geworden   wine Scyldinga,
rices hyrde,   ond þæt ræd talað,
þæt he mid ðy wife   wælfæhða dæl,
sæcca gesette.   Oft seldan hwær
2030
æfter leodhryre   lytle hwile
bongar bugeð,   þeah seo bryd duge.
Mæg þæs þonne ofþyncan   ðeodne Heaðobeardna
ond þegna gehwam   þara leoda,
þonne he mid fæmnan   on flett gæð,
2035
dryhtbearn Dena,   duguða biwenede:
on him gladiað   gomelra lafe,
heard ond hringmæl   Heaðabeardna gestreon
þenden hie ðam wæpnum   wealdan moston,
oððæt hie forlæddan   to ðam lindplegan
2040
swæse gesiðas   ond hyra sylfra feorh.
f.175r
Þonne cwið æt beore   se ðe beah gesyhð,
eald æscwiga,   se ðe eall geman,
garcwealm gumena   (him bið grim sefa),
onginneð geomormod   geongum cempan
2045
þurh hreðra gehygd   higes cunnian,
wigbealu weccean,   ond þæt word acwyð:
'Meaht ðu, min wine,   mece gecnawan
þone þin fæder   to gefeohte bær
under heregriman   hindeman siðe,
2050
dyre iren,   þær hyne Dene slogon.
Weoldon wælstowe,   syððan Wiðergyld læg,
æfter hæleþa hryre,   hwate Scyldungas.
Nu her þara banena   byre nathwylces
frætwum hremig   on flet gæð,
2055
morðres gylpeð,   ond þone maðþum byreð,
þone þe ðu mid rihte   rædan sceoldest.'
Manað swa ond myndgað   mæla gehwylce
sarum wordum,   oððæt sæl cymeð
þæt se fæmnan þegn   fore fæder dædum
2060
æfter billes bite   blodfag swefeð,
ealdres scyldig.   Him se oðer þonan
f.175v
losað lifigende,   con him land geare.
Þonne bioð abrocene   on ba healfe
aðsweord eorla.   Syððan Ingelde
2065
weallað wælniðas,   ond him wiflufan
æfter cearwælmum   colran weorðað.
Þy ic Heaðobeardna   hyldo ne telge,
dryhtsibbe dæl   Denum unfæcne,
freondscipe fæstne.   Ic sceal forð sprecan
2070
gen ymbe Grendel,   þæt ðu geare cunne,
sinces brytta,   to hwan syððan wearð
hondræs hæleða.   Syððan heofones gim
glad ofer grundas,   gæst yrre cwom,
eatol, æfengrom,   user neosan,
2075
ðær we gesunde   sæl weardodon.
Þær wæs Hondscio   hild onsæge,
feorhbealu fægum:   he fyrmest læg,
gyrded cempa—   him Grendel wearð,
mærum maguþegne   to muðbonan,
2080
leofes mannes   lic eall forswealg.
No ðy ær ut ða gen   idelhende
bona blodigtoð,   bealewa gemyndig,
of ðam goldsele   gongan wolde,
ac he mægnes rof   min costode,
2085 f.174v
grapode geareofolm.   Glof hangode
sid ond syllic,   searobendum fæst;
sio wæs orðoncum   eall gegyrwed
deofles cræftum   ond dracan fellum.
He mec þær on innan   unsynnigne,
2090
dior dædfruma,   gedon wolde
manigra sumne;   hyt ne mihte swa,
syððan ic on yrre   uppriht astod.
To lang ys to reccenne   hu ic ðam leodsceaðan
yfla gehwylces   ondlean forgeald.
2095
Þær ic, þeoden min,   þine leode
weorðode weorcum.   He on weg losade,
lytle hwile   lifwynna bræc
hwæþre him sio swiðre   swaðe weardade
hand on Hiorte,   ond he hean ðonan
2100
modes geomor   meregrund gefeoll.
Me þone wælræs   wine Scildunga
fættan golde   fela leanode,
manegum maðmum,   syððan mergen com
ond we to symble   geseten hæfdon.
2105
f.176v
Þær wæs gidd ond gleo.   Gomela Scilding,
felafricgende,   feorran rehte.
Hwilum hildedeor   hearpan wynne,
gomenwudu grette,   hwilum gyd awræc
soð ond sarlic,   hwilum syllic spell
2110
rehte æfter rihte   rumheort cyning.
Hwilum eft ongan,   eldo gebunden,
gomel guðwiga   gioguðe cwiðan,
hildestrengo—   hreðer inne weoll,
þonne he wintrum frod   worn gemunde.
2115
Swa we þær inne   ondlangne dæg
niode naman,   oððæt niht becwom
oðer to yldum.   Þa wæs eft hraðe
gearo gyrnwræce   Grendeles modor,
siðode sorhfull—   sunu deað fornam,
2120
wighete Wedra.   Wif unhyre
hyre bearn gewræc,   beorn acwealde
ellenlice:   þær wæs Æschere,
frodan fyrnwitan,   feorh uðgenge.
Noðer hy hine ne moston,   syððan mergen cwom,
2125
deaðwerigne,   Denia leode,
bronde forbærnan,   ne on bel hladan
f.177r
leofne mannan:   hio þæt lic ætbær
feondes ðmum   under firgenstream.
Þæt wæs Hroðgare   hreowa tornost
2130
þara þe leodfruman   lange begeate.
Þa se ðeoden mec   ðine life
healsode hreohmod,   þæt ic on holma geþring
eorlscipe efnde,   ealdre geneðde,
mærðo fremede.   He me mede gehet.
2135
Ic ða ðæs wælmes,   þe is wide cuð,
grimne gryrelicne   grundhyrde fond.
Þær unc hwile wæs   hand gemæne.
Holm heolfre weoll,   ond ic heafde becearf
in ðam grundsele   Grendeles modor
2140
eacnum ecgum,   unsofte þonan
feorh oðferede.   Næs ic fæge þa gyt,
ac me eorla hleo   eft gesealde
maðma menigeo,   maga Healfdenes.
Swa se ðeodkyning   þeawum lyfde.
2145
Nealles ic ðam leanum   forloren hæfde,
f.177v
mægnes mede,   ac he me maðmas geaf,
sunu Healfdenes,   on minne sylfes dom
ða ic ðe, beorncyning,   bringan wylle,
estum geywan.   Gen is eall æt ðe
2150
lissa gelong;   ic lyt hafo
heafodmaga   nefne, Hygelac, ðec.""
Het ða in beran   eaforheafodsegn,
heaðosteapne helm,   hare byrnan,
guðsweord geatolic;   gyd æfter wræc:
2155
"Me ðis hildesceorp   Hroðgar sealde,
snotra fengel,   sume worde het
þæt ic his ærest ðe   est gesægde;
cwæð þæt hyt hæfde   Hiorogar cyning,
leod Scyldunga   lange hwile
2160
no ðy ær suna sinum   syllan wolde,
hwatum Heorowearde,   þeah he him hold wære,
breostgewædu.   Bruc ealles well."
Hyrde ic þæt þam frætwum   feower mearas
lungre gelice,   last weardode,
2165
æppelfealuwe;   he him est geteah
f.178r
meara ond maðma.   Swa sceal mæg don,
nealles inwitnet   oðrum bregdon
dyrnum cræfte,   deað renian
hondgesteallan.   Hygelace wæs,
2170
niða heardum,   nefa swyðe hold,
ond gehwæðer oðrum   hroþra gemyndig.
Hyrde ic þæt he ðone healsbeah   Hygde gesealde,
wrætlicne wundurmaððum,   ðone þe him Wealhðeo geaf,
ðeodnes dohtor,   þrio wicg somod
2175
swancor ond sadolbeorht;   hyre syððan wæs
æfter beahðege   breost geweorðod.
Swa bealdode   bearn Ecgðeowes,
guma guðum cuð,   godum dædum,
dreah æfter dome,   nealles druncne slog
2180
heorðgeneatas.   Næs him hreoh sefa,
ac he mancynnes   mæste cræfte
ginfæstan gife,   þe him god sealde,
heold hildedeor.   Hean wæs lange,
swa hyne Geata bearn   godne ne tealdon,
2185
ne hyne on medobence   micles wyrðne
f.178v
drihten Wedera   gedon wolde
swyðe wendon   þæt he sleac wære,
æðeling unfrom.   Edwenden cwom
tireadigum menn   torna gehwylces.
2190
Het ða eorla hleo   in gefetian,
heaðorof cyning,   Hreðles lafe
golde gegyrede—   næs mid Geatum ða
sincmaðþum selra   on sweordes had
þæt he on Biowulfes   bearm alegde
2195
ond him gesealde   seofan þusendo,
bold ond bregostol.   Him wæs bam samod
on ðam leodscipe   lond gecynde,
eard, eðelriht,   oðrum swiðor
side rice   þam ðær selra wæs.
2200
Eft þæt geiode   ufaran dogrum
hildehlæmmum,   syððan Hygelac læg
ond Heardrede   hildemeceas
under bordhreoðan   to bonan wurdon,
ða hyne gesohtan   on sigeþeode
2205
hearde hildefrecan,   Heaðoscilfingas,
f.179r
niða genægdan   nefan Hererices,
syððan Beowulfe   brade rice
on hand gehwearf.   He geheold tela
fiftig wintra   (wæs ða frod cyning,
2210
eald eþelweard),   oððæt an ongan
deorcum nihtum   draca ricsian,
se ðe on heaum hofe   hord beweotode,
stanbeorh steapne—   stig under læg,
eldum uncuð.   Þær on innan giong
2215
niða nathwylc,   se ðe neh gefeng
hæðnum horde,   hond . . .,
since fahne.   He þæt syððan . . . ,
þeah ðe he slæpende   besyred wurde
þeofes cræfte.   Þæt sio ðiod onfand,
2220
bufolc beorna,   þæt he gebolgen wæs.
Nealles mid gewealdum   wyrmhorda cræft
sylfes willum,   se ðe him sare gesceod,
ac for þreanedlan   þeo nathwylces
hæleða bearna   heteswengeas fleah,
2225
ærnes þearfa,   ond ðær inne feall,
secg synbysig,   sona onfunde
þæt þær ðam gyste   gryrebroga stod;
hwæðre earmsceapen  
        
2230
f . . .      þa hyne se r begeat.
Sincfæt sohte   þær wæs swylcra fela
in ðam eorðsele   ærgestreona,
swa hy on geardagum   gumena nathwylc,
eormenlafe   æþelan cynnes,
2235
þanchycgende   þær gehydde,
deore maðmas.   Ealle hie deað fornam
ærran mælum,   ond se an ða gen
leoda duguðe,   se ðær lengest hwearf,
weard winegeomor,   wende þæs ylcan,
2240 f.179v
þæt he lytel fæc   longgestreona
brucan moste.   Beorh eallgearo
wunode on wonge   wæteryðum neah,
niwe be næsse,   nearocræftum fæst.
Þær on innan bær   eorlgestreona
2245
hringa hyrde   hordwyrðne dæl,
fættan goldes,   fea worda cwæð:
"Heald þu nu, hruse,   nu hæleð ne moston,
eorla æhte!   Hwæt, hyt ær on ðe
gode begeaton.   Guðdeað fornam,
2250
feorhbealo frecne,   fyra gehwylcne
leoda minra,   þara ðe þis lif ofgeaf,
f.180r
gesawon seledreamas.   Nah hwa sweord wege
oððe forð bere   fæted wæge,
dryncfæt deore.   Dug ellor sceoc.
2255
Sceal se hearda helm   hyrsted golde
fætum befeallen.   Feormynd swefað,
þa ðe beadogriman   bywan sceoldon,
ge swylce seo herepad,   sio æt hilde gebad
ofer borda gebræc   bite irena,
2260
brosnað æfter beorne.   Ne mæg byrnan hring
æfter wigfruman   wide feran,
hæleðum be healfe.   Næs hearpan wyn,
gomen gleobeames,   ne god hafoc
geond sæl swingeð,   ne se swifta mearh
2265
burhstede beateð.   Bealocwealm hafað
fela feorhcynna   forð onsended!"
Swa giomormod   giohðo mænde
an æfter eallum,   unbliðe hwearf
dæges ond nihtes,   oððæt deaðes wylm
2270
hran æt heortan.   Hordwynne fond
eald uhtsceaða   opene standan,
se ðe byrnende   biorgas seceð.
Nacod niðdraca   nihtes fleogeð,
fyre befangen—   hyne foldbuend
2275 f.180v
swiðe ondrædað.   He gesecean sceall
beorh on hrusan,   þær he hæðen gold
warað wintrum frod.   Ne byð him wihte ðy sel.
Swa se ðeodsceaða   þreo hund wintra
heold on hrusan   hordærna sum,
2280
eacencræftig,   oððæt hyne an abealch
mon on mode.   Mandryhtne bær
fæted wæge,   frioðowære bæd
hlaford sinne.   Ða wæs hord rasod,
onboren beaga hord,   bene getiðad
2285
feasceaftum men.   Frea sceawode
fira fyrngeweorc   forman siðe.
Þa se wyrm onwoc.   Wroht wæs geniwad.
Stonc ða æfter stane,   stearcheort onfand
feondes fotlast;   he to forð gestop
2290
dyrnan cræfte   dracan heafde neah.
Swa mæg unfæge   eaðe gedigan
wean ond wræcsið,   se ðe waldendes
hyldo gehealdeþ!   Hordweard sohte
georne æfter grunde,   wolde guman findan,
2295
þone þe him on sweofote   sare geteode,
f.181r
hat ond hreohmod   hlæw oft ymbehwearf
ealne utanweardne—   ne ðær ænig mon
on þære westenne.   Hwæðre wiges gefeh,
beaduweorces—   hwilum on beorh æthwearf,
2300
sincfæt sohte.   He þæt sona onfand
ðæt hæfde gumena sum   goldes gefandod,
heahgestreona.   Hordweard onbad
earfoðlice   oððæt æfen cwom.
Wæs ða gebolgen   beorges hyrde,
2305
wolde se laða   lige forgyldan
drincfæt dyre.   Þa wæs dæg sceacen
wyrme on willan,   no on wealle læg,
bidan wolde,   ac mid bæle for,
fyre gefysed.   Wæs se fruma egeslic
2310
leodum on lande,   swa hyt lungre wearð
on hyra sincgifan   sare geendod.
Ða se gæst ongan   gledum spiwan,
beorht hofu bærnan;   bryneleoma stod
eldum on andan.   No ðær aht cwices
2315 f.181v
lað lyftfloga   læfan wolde.
Wæs þæs wyrmes wig   wide gesyne,
nearofages nið   nean ond feorran,
hu se guðsceaða   Geata leode
hatode ond hynde;   hord eft gesceat,
2320
dryhtsele dyrnne,   ær dæges hwile.
Hæfde landwara   lige befangen,
bæle ond bronde.   Beorges getruwode,
wiges ond wealles.   Him seo wen geleah.
Þa wæs Biowulfe   broga gecyðed
2325
snude to soðe,   þæt his sylfes ham,
bolda selest,   brynewylmum mealt,
gifstol Geata.   Þæt ðam godan wæs
hreow on hreðre,   hygesorga mæst
wende se wisa   þæt he wealdende
2330
ofer ealde riht,   ecean dryhtne,
bitre gebulge.   Breost innan weoll
þeostrum geþoncum,   swa him geþywe ne wæs.
Hæfde ligdraca   leoda fæsten,
ealond utan,   eorðweard ðone
2335
gledum forgrunden;   him ðæs guðkyning,
Wedera þioden,   wræce leornode.
Heht him þa gewyrcean   wigendra hleo
eallirenne,   eorla dryhten,
f.182r
wigbord wrætlic;   wisse he gearwe
2340
þæt him holtwudu   helpan ne meahte,
lind wið lige.   Sceolde lændaga
æþeling ærgod   ende gebidan,
worulde lifes,   ond se wyrm somod,
þeah ðe hordwelan   heolde lange.
2345
Oferhogode ða   hringa fengel
þæt he þone widflogan   weorode gesohte,
sidan herge;   no he him þa sæcce ondred,
ne him þæs wyrmes wig   for wiht dyde,
eafoð ond ellen,   forðon he ær fela,
2350
nearo neðende,   niða gedigde,
hildehlemma,   syððan he Hroðgares,
sigoreadig secg,   sele fælsode
ond æt guðe forgrap   Grendeles mægum
laðan cynnes.   No þæt læsest wæs
2355
hondgemota,   þær mon Hygelac sloh,
syððan Geata cyning   guðe ræsum,
freawine folca   Freslondum on,
Hreðles eafora   hiorodryncum swealt,
bille gebeaten.   Þonan Biowulf com
2360
sylfes cræfte,   sundnytte dreah
f.182v
hæfde him on earme   ealra XXX
hildegeatwa,   þa he to holme giong.
Nealles Hetware   hremge þorfton
feðewiges,   þe him foran ongean
2365
linde bæron;   lyt eft becwom
fram þam hildfrecan   hames niosan.
Oferswam ða sioleða bigong   sunu Ecgðeowes,
earm anhaga,   eft to leodum.
Þær him Hygd gebead   hord ond rice,
2370
beagas ond bregostol—   bearne ne truwode
þæt he wið ælfylcum   eþelstolas
healdan cuðe,   ða wæs Hygelac dead.
No ðy ær feasceafte   findan meahton
æt ðam æðelinge   ænige ðinga,
2375
þæt he Heardrede   hlaford wære
oððe þone cynedom   ciosan wolde;
hwæðre he him on folce   freondlarum heold,
estum mid are,   oððæt he yldra wearð,
Wedergeatum weold.   Hyne wræcmæcgas
2380
ofer sohtan,   suna Ohteres;
hæfdon hy forhealden   helm Scylfinga,
þone selestan   sæcyninga
þara ðe in Swiorice   sinc brytnade,
f.183r
mærne þeoden.   Him þæt to mearce wearð:
2385
he þær for feorme   feorhwunde hleat
sweordes swengum,   sunu Hygelaces,
ond him eft gewat   Ongenðioes bearn
hames niosan,   syððan Heardred læg,
let ðone bregostol   Biowulf healdan,
2390
Geatum wealdan.   Þæt wæs god cyning!
Se ðæs leodhryres   lean gemunde
uferan dogrum,   Eadgilse wearð
feasceaftum freond,   folce gestepte
ofer side   sunu Ohteres,
2395
wigum ond wæpnum;   he gewræc syððan
cealdum cearsiðum,   cyning ealdre bineat.
Swa he niða gehwane   genesen hæfde,
sliðra geslyhta,   sunu Ecgðiowes,
ellenweorca,   ðone anne dæg
2400
þe he wið þam wyrme   gewegan sceolde.
Gewat þa XIIa sum   torne gebolgen,
dryhten Geata   dracan sceawian.
Hæfde þa gefrunen   hwanan sio fæhð aras,
f.183v
bealonið biorna;   him to bearme cwom
2405
maðþumfæt mære   þurh ðæs meldan hond.
Se wæs on ðam ðreate   þreotteoða secg,
se ðæs orleges   or onstealde,
hæft hygegiomor:   sceolde hean ðonon
wong wisian.   He ofer willan giong
2410
to ðæs ðe he eorðsele   anne wisse,
hlæw under hrusan   holmwylme neh,
yðgewinne.   Se wæs innan full
wrætta ond wira.   Weard unhiore,
gearo guðfreca,   goldmaðmas heold,
2415
eald under eorðan.   Næs þæt yðe ceap
to gegangenne   gumena ænigum.
Gesæt ða on næsse   niðheard cyning,
þenden hælo abead   heorðgeneatum,
goldwine Geata.   Him wæs geomor sefa,
2420
wæfre ond wælfus,   wyrd ungemete neah,
se ðone gomelan   gretan sceolde,
secean sawle hord,   sundur gedælan
lif wið lice.   No þon lange wæs
feorh æþelinges   flæsce bewunden.
2425
Biowulf maþelade,   bearn Ecgðeowes:
"Fela ic on giogoðe   guðræsa genæs,
orleghwila.   Ic þæt eall gemon.
f.184r
Ic wæs syfanwintre,   þa mec sinca baldor,
freawine folca,   æt minum fæder genam.
2430
Heold mec ond hæfde   Hreðel cyning,
geaf me sinc ond symbel,   sibbe gemunde.
Næs ic him to life   laðra owihte,
beorn in burgum,   þonne his bearna hwylc,
Herebeald ond Hæðcyn   oððe Hygelac min.
2435
Wæs þam yldestan   ungedefelice,
mæges dædum,   morþorbed stred,
syððan hyne Hæðcyn   of hornbogan,
his freawine,   flane geswencte,
miste mercelses   ond his mæg ofscet,
2440
broðor oðerne   blodigan gare.
Þæt wæs feohleas gefeoht,   fyrenum gesyngad,
hreðre hygemeðe—   sceolde hwæðre swa þeah
æðeling unwrecen   ealdres linnan.
Swa bið geomorlic   gomelum ceorle
2445
to gebidanne,   þæt his byre ride
giong on galgan,   þonne he gyd wrece,
sarigne sang,   þonne his sunu hangað
hrefne to hroðre,   ond he him helpe ne mæg,
eald ond infrod,   ænige gefremman.
2450
Symble bið gemyndgad   morna gehwylce
f.184v
eaforan ellorsið.   Oðres ne gymeð
to gebidanne   burgum in innan
yrfeweardas,   þonne se an hafað
þurh deaðes nyd   dæda gefondad.
2455
Gesyhð sorhcearig   on his suna bure
winsele westne,   windge reste;
reoteð berofen.   Ridend swefað,
hæleð in hoðman.   Nis þær hearpan sweg,
gomen in geardum,   swylce ðær iu wæron.
2460
Gewiteð þonne on sealman,   sorhleoð gæleð
an æfter anum—   þuhte him eall to rum,
wongas ond wicstede.   Swa Wedra helm
æfter Herebealde   heortan sorge
weallinde wæg.   Wihte ne meahte
2465
on ðam feorhbonan   fæghðe gebetan;
no ðy ær he þone heaðorinc   hatian ne meahte
laðum dædum,   þeah him leof ne wæs.
He ða mid þære sorhge,   þe him sio sar belamp,
gumdream ofgeaf,   godes leoht geceas,
2470
eaferum læfde,   swa deð eadig mon,
lond ond leodbyrig,   þa he of life gewat.
f.185r
Þa wæs synn ond sacu   Sweona ond Geata
ofer wid wæter,   wroht gemæne,
herenið hearda,   syððan Hreðel swealt,
2475
oððe him Ongenðeowes   eaferan wæran
frome, fyrdhwate,   freode ne woldon
ofer heafo healdan,   ac ymb Hreosnabeorh
eatolne inwitscear   oft gefremedon.
Þæt mægwine   mine gewræcan,
2480
fæhðe ond fyrene,   swa hyt gefræge wæs,
þeah ðe oðer his   ealdre gebohte
heardan ceape:   Hæðcynne wearð,
Geata dryhtne,   guð onsæge.
Þa ic on morgne gefrægn   mæg oðerne
2485
billes ecgum   on bonan stælan,
þær Ongenþeow   Eofores niosað.
Guðhelm toglad,   gomela Scylfing
hreas hildeblac.   Hond gemunde
fæhðo genoge,   feorhsweng ne ofteah.
2490
Ic him þa maðmas,   þe he me sealde,
geald æt guðe,   swa me gifeðe wæs,
leohtan sweorde.   He me lond forgeaf,
eard, eðelwyn.   Næs him ænig þearf
þæt he to Gifðum   oððe to Gardenum
2495
oððe in Swiorice   secean þurfe
f.185v
wyrsan wigfrecan,   weorðe gecypan.
Symle ic him on feðan   beforan wolde,
ana on orde,   ond swa to aldre sceall
sæcce fremman,   þenden þis sweord þolað,
2500
þæt mec ær ond sið   oft gelæste
syððan ic for dugeðum   Dæghrefne wearð
to handbonan,   Huga cempan.
Nalles he ða frætwe   Frescyninge,
breostweorðunge,   bringan moste,
2505
ac in compe gecrong   cumbles hyrde,
æþeling on elne.   Ne wæs ecg bona,
ac him hildegrap   heortan wylmas,
banhus gebræc.   Nu sceall billes ecg,
hond ond heard sweord,   ymb hord wigan.""
2510
Beowulf maðelode,   beotwordum spræc
niehstan siðe:   "Ic geneðde fela
guða on geogoðe;   gyt ic wylle,
frod folces weard,   fæhðe secan,
mærðu fremman,   gif mec se mansceaða
2515
of eorðsele   ut geseceð."
Gegrette ða   gumena gehwylcne,
hwate helmberend,   hindeman siðe,
swæse gesiðas:   "Nolde ic sweord beran,
f.186r
wæpen to wyrme,   gif ic wiste hu
2520
wið ðam aglæcean   elles meahte
gylpe wiðgripan,   swa ic gio wið Grendle dyde,
ac ic ðær heaðufyres   hates wene,
oreðes ond attres;   forðon ic me on hafu
bord ond byrnan.   Nelle ic beorges weard
2525
oferfleon fotes trem,   ac unc fæhðe sceal
weorðan æt wealle   swa unc wyrd geteoð
metod manna gehwæs.   Ic eom on mode from
þæt ic wið þone guðflogan   gylp ofersitte.
Gebide ge on beorge   byrnum werede,
2530
secgas on searwum,   hwæðer sel mæge
æfter wælræse   wunde gedygan
uncer twega.   Nis þæt eower sið
ne gemet mannes,   nefne min anes,
þæt he wið aglæcean   eofoðo dæle,
2535
eorlscype efne.   Ic mid elne sceall
gold gegangan,   oððe guð nimeð,
feorhbealu frecne,   frean eowerne!"
Aras ða bi ronde   rof oretta,
heard under helme,   hiorosercean bær
2540
under stancleofu,   strengo getruwode
anes mannes.   Ne bið swylc earges sið!
f.186v
Geseah ða be wealle   se ðe worna fela,
gumcystum god,   guða gedigde,
hildehlemma,   þonne hnitan feðan,
2545
stondan stanbogan,   stream ut þonan
brecan of beorge.   Wæs þære burnan wælm
heaðofyrum hat.   Ne meahte horde neah
unbyrnende   ænige hwile
deop gedygan   for dracan lege.
2550
Let ða of breostum,   ða he gebolgen wæs,
Wedergeata leod   word ut faran,
stearcheort styrmde;   stefn in becom
heaðotorht hlynnan   under harne stan.
Hete wæs onhrered,   hordweard oncniow
2555
mannes reorde—   næs ðær mara fyrst
freode to friclan.   From ærest cwom
oruð aglæcean   ut of stane,
hat hildeswat.   Hruse dynede.
Biorn under beorge   bordrand onswaf
2560
wið ðam gryregieste,   Geata dryhten.
Ða wæs hringbogan   heorte gefysed
sæcce to seceanne.   Sweord ær gebræd
god guðcyning,   gomele lafe,
ecgum ungleaw.   Æghwæðrum wæs
2565 f.187r
bealohycgendra   broga fram oðrum.
Stiðmod gestod   wið steapne rond
winia bealdor,   ða se wyrm gebeah
snude tosomne,   he on searwum bad.
Gewat ða byrnende   gebogen scriðan,
2570
to gescipe scyndan.   Scyld wel gebearg
life ond lice   læssan hwile
mærum þeodne   þonne his myne sohte,
ðær he þy fyrste,   forman dogore
wealdan moste   swa him wyrd ne gescraf
2575
hreð æt hilde.   Hond up abræd
Geata dryhten,   gryrefahne sloh
incgelafe,   þæt sio ecg gewac
brun on bane,   bat unswiðor
þonne his ðiodcyning   þearfe hæfde,
2580
bysigum gebæded.   Þa wæs beorges weard
æfter heaðuswenge   on hreoum mode,
wearp wælfyre—   wide sprungon
hildeleoman.   Hreðsigora ne gealp
goldwine Geata:   guðbill geswac,
2585
nacod æt niðe,   swa hyt no sceolde,
iren ærgod.   Ne wæs þæt eðe sið,
þæt se mæra   maga Ecgðeowes
grundwong þone   ofgyfan wolde;
sceolde ofer willan   wic eardian
2590 f.187v
elles hwergen.   Swa sceal æghwylc mon
alætan lændagas.   Næs ða long to ðon
þæt ða aglæcean hy   eft gemetton.
Hyrte hyne hordweard   (hreðer æðme weoll)
niwan stefne:   nearo ðrowode,
2595
fyre befongen,   se ðe ær folce weold.
Nealles him on heape   handgesteallan,
æðelinga bearn,   ymbe gestodon
hildecystum,   ac hy on holt bugon,
ealdre burgan.   Hiora in anum weoll
2600
sefa wið sorgum;   sibb æfre ne mæg
wiht onwendan   þam ðe wel þenceð.
Wiglaf wæs haten   Weoxstanes sunu,
leoflic lindwiga,   leod Scylfinga,
mæg Ælfheres.   Geseah his mondryhten
2605
under heregriman   hat þrowian.
Gemunde ða ða are   þe he him ær forgeaf,
wicstede weligne   Wægmundinga,
folcrihta gehwylc,   swa his fæder ahte.
Ne mihte ða forhabban:   hond rond gefeng,
2610
geolwe linde,   gomel swyrd geteah,
þæt wæs mid eldum   Eanmundes laf,
f.188r
suna Ohteres.   Þam æt sæcce wearð,
wræccan wineleasum,   Weohstan bana
meces ecgum,   ond his magum ætbær
2615
brunfagne helm,   hringde byrnan,
eald sweord etonisc.   Þæt him Onela forgeaf,
his gædelinges   guðgewædu,
fyrdsearo fuslic,   no ymbe ða fæhðe spræc,
þeah ðe he his broðor bearn   abredwade.
2620
He frætwe geheold   fela missera,
bill ond byrnan,   oððæt his byre mihte
eorlscipe efnan   swa his ærfæder.
Geaf him ða mid Geatum   guðgewæda,
æghwæs unrim,   þa he of ealdre gewat,
2625
frod on forðweg.   Þa wæs forma sið
geongan cempan,   þæt he guðe ræs
mid his freodryhtne   fremman sceolde.
Ne gemealt him se modsefa,   ne his mæges laf
gewac æt wige—   þa se wyrm onfand,
2630
syððan hie togædre   gegan hæfdon.
Wiglaf maðelode,   wordrihta fela
sægde gesiðum   (him wæs sefa geomor):
f.188v
"Ic ðæt mæl geman,   þær we medu þegun,
þonne we geheton   ussum hlaforde
2635
in biorsele,   ðe us ðas beagas geaf,
þæt we him ða guðgetawa   gyldan woldon
gif him þyslicu   þearf gelumpe,
helmas ond heard sweord,   ðe he usic on herge geceas
to ðyssum siðfate   sylfes willum,
2640
onmunde usic mærða,   ond me þas maðmas geaf,
þe he usic garwigend   gode tealde,
hwate helmberend—   þeah ðe hlaford us
þis ellenweorc   ana aðohte
to gefremmanne,   folces hyrde,
2645
forðam he manna mæst   mærða gefremede,
dæda dollicra.   Nu is se dæg cumen
þæt ure mandryhten   mægenes behofað,
godra guðrinca.   Wutun gongan to,
helpan hildfruman,   þenden hyt sy
2650
gledegesa grim.   God wat on mec
þæt me is micle leofre   þæt minne lichaman
mid minne goldgyfan   gled fæðmie:
ne þynceð me gerysne   þæt we rondas beren
eft to earde,   nemne we æror mægen
2655 f.197r
fane gefyllan,   feorh ealgian
Wedra ðeodnes.   Ic wat geare
þæt næron ealdgewyrht,   þæt he ana scyle
Geata duguðe   gnorn þrowian,
gesigan æt sæcce—   urum sceal sweord ond helm,
2660
byrne ond beaduscrud,   bam gemæne.""
Wod þa þurh þone wælrec,   wigheafolan bær
frean on fultum,   fea worda cwæð:
"Leofa Biowulf,   læst eall tela,
swa ðu on geoguðfeore   geara gecwæde
2665
þæt ðu ne alæte   be ðe lifigendum
dom gedreosan.   Scealt nu dædum rof,
æðeling anhydig,   eall mægene
feorh ealgian.   Ic ðe fullæstu."
Æfter ðam wordum   wyrm yrre cwom,
2670
atol inwitgæst,   oðre siðe
fyrwylmum fah   fionda niosian,
laðra manna—   ligyðum for.
Born bord wið rond,   byrne ne meahte
geongum garwigan   geoce gefremman,
2675
ac se maga geonga   under his mæges scyld
elne geeode,   þa his agen wæs
gledum forgrunden.   Þa gen guðcyning
mærða gemunde,   mægenstrengo sloh
hildebille,   þæt hyt on heafolan stod
2680
niþe genyded.   Nægling forbærst,
geswac æt sæcce   sweord Biowulfes,
f.197v
gomol ond grægmæl.   Him þæt gifeðe ne wæs
þæt him irenna   ecge mihton
helpan æt hilde—   wæs sio hond to strong,
2685
se ðe meca gehwane,   mine gefræge,
swenge ofersohte,   þonne he to sæcce bær
wæpen wundrum heard—   næs him wihte ðe sel.
Þa wæs þeodsceaða   þriddan siðe,
frecne fyrdraca,   fæhða gemyndig,
2690
ræsde on ðone rofan,   þa him rum ageald,
hat ond heaðogrim,   heals ealne ymbefeng
biteran banum.   He geblodegod wearð
sawuldriore.   Swat yðum weoll.
Ða ic æt þearfe gefrægn   þeodcyninges
2695
andlongne eorl   ellen cyðan,
cræft ond cenðu,   swa him gecynde wæs.
Ne hedde he þæs heafolan,   ac sio hand gebarn
modiges mannes,   þær he his mæges healp,
þæt he þone niðgæst   nioðor hwene sloh,
2700
secg on searwum,   þæt ðæt sweord gedeaf,
fah ond fæted,   þæt ðæt fyr ongon
sweðrian syððan.   Þa gen sylf cyning
geweold his gewitte,   wællseaxe gebræd
biter ond beaduscearp,   þæt he on byrnan wæg
2705 f.189r
forwrat Wedra helm   wyrm on middan.
Feond gefyldan   (ferh ellen wræc),
ond hi hyne þa begen   abroten hæfdon,
sibæðelingas.   Swylc sceolde secg wesan,
þegn æt ðearfe!   Þæt ðam þeodne wæs
2710
siðast sigehwila   sylfes dædum,
worlde geweorces.   Ða sio wund ongon,
þe him se eorðdraca   ær geworhte,
swelan ond swellan.   He þæt sona onfand,
þæt him on breostum   bealoniðe weoll
2715
attor on innan.   Ða se æðeling giong
þæt he bi wealle   wishycgende
gesæt on sesse.   Seah on enta geweorc,
hu ða stanbogan   stapulum fæste
ece eorðreced   innan healde.
2720
Hyne þa mid handa,   heorodreorigne,
þeoden mærne,   þegn ungemete till
winedryhten his   wætere gelafede,
hilde sædne,   ond his helm onspeon.
Biowulf maþelode—   he ofer benne spræc,
2725
wunde wælbleate.   Wisse he gearwe
þæt he dæghwila   gedrogen hæfde,
eorðan wynne.   Ða wæs eall sceacen
dogorgerimes,   deað ungemete neah.
"Nu ic suna minum   syllan wolde
2730
guðgewædu,   þær me gifeðe swa
f.189v
ænig yrfeweard   æfter wurde
lice gelenge.   Ic ðas leode heold
fiftig wintra.   Næs se folccyning,
ymbesittendra   ænig ðara,
2735
þe mec guðwinum   gretan dorste,
egesan ðeon.   Ic on earde bad
mælgesceafta,   heold min tela,
ne sohte searoniðas,   ne me swor fela
aða on unriht.   Ic ðæs ealles mæg
2740
feorhbennum seoc   gefean habban.
For ðam me witan ne ðearf   waldend fira
morðorbealo maga,   þonne min sceaceð
lif of lice.   Nu ðu lungre geong
hord sceawian   under harne stan,
2745
Wiglaf leofa,   nu se wyrm ligeð,
swefeð sare wund,   since bereafod.
Bio nu on ofoste,   þæt ic ærwelan,
goldæht ongite,   gearo sceawige
swegle searogimmas,   þæt ic ðy seft mæge
2750
æfter maððumwelan   min alætan
lif ond leodscipe,   þone ic longe heold."
Ða ic snude gefrægn   sunu Wihstanes
æfter wordcwydum   wundum dryhtne
hyran heaðosiocum,   hringnet beran,
2755
brogdne beadusercean   under beorges hrof.
Geseah ða sigehreðig,   þa he bi sesse geong,
f.190r
magoþegn modig,   maððumsigla fealo,
gold glitinian   grunde getenge,
wundur on wealle,   ond þæs wyrmes denn,
2760
ealdes uhtflogan,   orcas stondan,
fyrnmanna fatu   feormendlease,
hyrstum behrorene.   Þær wæs helm monig
eald ond omig,   earmbeaga fela
searwum gesæled.   Sinc eaðe mæg,
2765
gold on grunde,   gumcynnes gehwone
oferhigian,   hyde se ðe wylle.
Swylce he siomian geseah   segn eallgylden
heah ofer horde,   hondwundra mæst,
gelocen leoðocræftum—   of ðam leoma stod,
2770
þæt he þone grundwong   ongitan meahte,
wræte giondwlitan.   Næs ðæs wyrmes þær
onsyn ænig,   ac hyne ecg fornam.
Ða ic on hlæwe gefrægn   hord reafian,
eald enta geweorc,   anne mannan,
2775
him on bearm hlodon   bunan ond discas
sylfes dome.   Segn eac genom,
beacna beorhtost.   Bill ær gescod
(ecg wæs iren)   ealdhlafordes
þam ðara maðma   mundbora wæs
2780
longe hwile,   ligegesan wæg
hatne for horde,   hioroweallende
f.190v
middelnihtum,   oðþæt he morðre swealt.
Ar wæs on ofoste,   eftsiðes georn,
frætwum gefyrðred—   hyne fyrwet bræc,
2785
hwæðer collenferð   cwicne gemette
in ðam wongstede   Wedra þeoden
ellensiocne,   þær he hine ær forlet.
He ða mid þam maðmum   mærne þioden,
dryhten sinne,   driorigne fand
2790
ealdres æt ende.   He hine eft ongon
wæteres weorpan,   oðþæt wordes ord
breosthord þurhbræc.   Gen ofer benne spræc
gomel on giohðe   (gold sceawode):
"Ic ðara frætwa   frean ealles ðanc,
2795
wuldurcyninge,   wordum secge,
ecum dryhtne,   þe ic her on starie,
þæs ðe ic moste   minum leodum
ær swyltdæge   swylc gestrynan.
Nu ic on maðma hord   mine bebohte
2800
frode feorhlege.   Fremmað gena
leoda þearfe—   ne mæg ic her leng wesan.
Hatað heaðomære   hlæw gewyrcean
beorhtne æfter bæle   æt brimes nosan,
se scel to gemyndum   minum leodum
2805
heah hlifian   on Hronesnæsse,
þæt hit sæliðend   syððan hatan
Biowulfes biorh,   ða ðe brentingas
f.191r
ofer floda genipu   feorran drifað."
Dyde him of healse   hring gyldenne
2810
þioden þristhydig,   þegne gesealde,
geongum garwigan,   goldfahne helm,
beah ond byrnan,   het hyne brucan well:
"Þu eart endelaf   usses cynnes,
Wægmundinga.   Ealle wyrd forsweop
2815
mine magas   to metodsceafte,
eorlas on elne—   ic him æfter sceal."
Þæt wæs þam gomelan   gingæste word
breostgehygdum,   ær he bæl cure,
hate heaðowylmas—   him of hræðre gewat
2820
sawol secean   soðfæstra dom.
Ða wæs gegongen   guman unfrodum
earfoðlice,   þæt he on eorðan geseah
þone leofestan   lifes æt ende
bleate gebæran.   Bona swylce læg,
2825
egeslic eorðdraca   ealdre bereafod,
bealwe gebæded.   Beahhordum leng
wyrm wohbogen   wealdan ne moste,
ac hine irenna   ecga fornamon,
hearde, heaðoscearpe   homera lafe,
2830
þæt se widfloga   wundum stille
hreas on hrusan   hordærne neah.
f.191v
Nalles æfter lyfte   lacende hwearf
middelnihtum,   maðmæhta wlonc
ansyn ywde,   ac he eorðan gefeoll
2835
for ðæs hildfruman   hondgeweorce.
Huru þæt on lande   lyt manna ðah,
mægenagendra,   mine gefræge,
þeah ðe he dæda gehwæs   dyrstig wære,
þæt he wið attorsceaðan   oreðe geræsde,
2840
oððe hringsele   hondum styrede,
gif he wæccende   weard onfunde
buon on beorge.   Biowulfe wearð
dryhtmaðma dæl   deaðe forgolden.
Hæfde æghwæðer   ende gefered
2845
lænan lifes.   Næs ða lang to ðon
þæt ða hildlatan   holt ofgefan,
tydre treowlogan   tyne ætsomne.
Ða ne dorston ær   dareðum lacan
on hyra mandryhtnes   miclan þearfe,
2850
ac hy scamiende   scyldas bæran,
guðgewædu,   þær se gomela læg,
wlitan on Wilaf.   He gewergad sæt,
feðecempa,   frean eaxlum neah,
wehte hyne wætre—   him wiht ne speow.
2855
Ne meahte he on eorðan,   ðeah he uðe wel,
on ðam frumgare   feorh gehealdan,
ne ðæs wealdendes   gewitt oncirran.
f.192r
Wolde dom godes   dædum rædan
gumena gehwylcum,   swa he nu gen deð.
2860
Þa wæs æt ðam geongum   grim ondswaru
eðbegete   þam ðe ær his elne forleas.
Wiglaf maðelode,   Weohstanes sunu,
sec sarigferð   (seah on unleofe):
"Þæt, la, mæg secgan   se ðe wyle soð specan
2865
þæt se mondryhten   se eow ða maðmas geaf,
eoredgeatwe,   þe ge þær on standað,
þonne he on ealubence   oft gesealde
healsittendum   helm ond byrnan,
þeoden his þegnum,   swylce he þrydlicost
2870
ower feor oððe neah   findan meahte,
þæt he genunga   guðgewædu
wraðe forwurpe,   ða hyne wig beget:
nealles folccyning   fyrdgesteallum
gylpan þorfte.   Hwæðre him god uðe,
2875
sigora waldend,   þæt he hyne sylfne gewræc
ana mid ecge,   þa him wæs elnes þearf.
Ic him lifwraðe   lytle meahte
ætgifan æt guðe,   ond ongan swa þeah
ofer min gemet   mæges helpan.
2880
Symle wæs þy sæmra,   þonne ic sweorde drep
ferhðgeniðlan,   fyr unswiðor
weoll of gewitte.   Wergendra to lyt
f.192v
þrong ymbe þeoden,   þa hyne sio þrag becwom.
Hu, sceal sincþego   ond swyrdgifu,
2885
eall eðelwyn   eowrum cynne,
lufen alicgean.   Londrihtes mot
þære mægburge   monna æghwylc
idel hweorfan,   syððan æðelingas
feorran gefricgean   fleam eowerne,
2890
domleasan dæd.   Deað bið sella
eorla gehwylcum   þonne edwitlif!"
Heht ða þæt heaðoweorc   to hagan biodan
up ofer ecgclif,   þær þæt eorlweorod
morgenlongne dæg   modgiomor sæt,
2895
bordhæbbende,   bega on wenum,
endedogores   ond eftcymes
leofes monnes.   Lyt swigode
niwra spella   se ðe næs gerad,
ac he soðlice   sægde ofer ealle:
2900
"Nu is wilgeofa   Wedra leoda,
dryhten Geata,   deaðbedde fæst,
wunað wælreste   wyrmes dædum.
Him on efn ligeð   ealdorgewinna
sexbennum seoc—   sweorde ne meahte
2905
on ðam aglæcean   ænige þinga
wunde gewyrcean.   Wiglaf siteð
ofer Biowulfe,   byre Wihstanes,
eorl ofer oðrum   unlifigendum,
f.193r
healdeð higemæðum   heafodwearde
2910
leofes ond laðes.   Nu ys leodum wen
orleghwile,   syððan underne
Froncum ond Frysum   fyll cyninges
wide weorðeð.   Wæs sio wroht scepen
heard wið Hugas,   syððan Higelac cwom
2915
faran flotherge   on Fresna land,
þær hyne Hetware   hilde gehnægdon,
elne geeodon   mid ofermægene,
þæt se byrnwiga   bugan sceolde
feoll on feðan,   nalles frætwe geaf
2920
ealdor dugoðe.   Us wæs a syððan
Merewioingas   milts ungyfeðe.
Ne ic te Sweoðeode   sibbe oððe treowe
wihte ne wene,   ac wæs wide cuð
þætte Ongenðio   ealdre besnyðede
2925
Hæðcen Hreþling   wið Hrefnawudu,
þa for onmedlan   ærest gesohton
Geata leode   Guðscilfingas.
Sona him se froda   fæder Ohtheres,
eald ond egesfull,   hondslyht ageaf,
2930
abreot brimwisan,   bryd ahredde,
gomela iomeowlan   golde berofene,
Onelan modor   ond Ohtheres,
ond ða folgode   feorhgeniðlan,
oððæt hi oðeodon   earfoðlice
2935
in Hrefnesholt   hlafordlease.
Besæt ða sinherge   sweorda lafe,
f.193v
wundum werge,   wean oft gehet
earmre teohhe   ondlonge niht,
cwæð, he on mergenne   meces ecgum
2940
getan wolde,   sum on galgtreowum
fuglum to gamene.   Frofor eft gelamp
sarigmodum   somod ærdæge,
syððan hie Hygelaces   horn ond byman,
gealdor ongeaton,   þa se goda com
2945
leoda dugoðe   on last faran.
Wæs sio swatswaðu   Sweona ond Geata,
wælræs weora   wide gesyne,
hu ða folc mid him   fæhðe towehton.
Gewat him ða se goda   mid his gædelingum,
2950
frod, felageomor,   fæsten secean,
eorl Ongenþio,   ufor oncirde
hæfde Higelaces   hilde gefrunen,
wlonces wigcræft,   wiðres ne truwode,
þæt he sæmannum   onsacan mihte,
2955
heaðoliðendum   hord forstandan,
bearn ond bryde.   Beah eft þonan
eald under eorðweall.   Þa wæs æht boden
Sweona leodum.   Segn Higelaces
freoðowong þone   forð ofereodon,
2960
syððan Hreðlingas   to hagan þrungon.
Þær wearð Ongenðiow   ecgum sweorda
blondenfexa,   on bid wrecen,
þæt se þeodcyning   ðafian sceolde
f.194r
Eafores anne dom.   Hyne yrringa
2965
Wulf Wonreding   wæpne geræhte,
þæt him for swenge   swat ædrum sprong
forð under fexe.   Næs he forht swa ðeh,
gomela Scilfing,   ac forgeald hraðe
wyrsan wrixle   wælhlem þone,
2970
syððan ðeodcyning   þyder oncirde.
Ne meahte se snella   sunu Wonredes
ealdum ceorle   hondslyht giofan,
ac he him on heafde   helm ær gescer,
þæt he blode fah   bugan sceolde
2975
feoll on foldan.   Næs he fæge þa git,
ac he hyne gewyrpte,   þeah ðe him wund hrine.
Let se hearda   Higelaces þegn
bradne mece,   þa his broðor læg,
eald sweord eotonisc,   entiscne helm
2980
brecan ofer bordweal.   Ða gebeah cyning,
folces hyrde,   wæs in feorh dropen.
Ða wæron monige   þe his mæg wriðon,
ricone arærdon,   ða him gerymed wearð
þæt hie wælstowe   wealdan moston.
2985
Þenden reafode   rinc oðerne,
nam on Ongenðio   irenbyrnan,
heard swyrd hilted   ond his helm somod,
hares hyrste   Higelace bær.
He ðam frætwum feng   ond him fægre gehet
2990 f.194v
leana for leodum,   ond gelæste swa:
geald þone guðræs   Geata dryhten,
Hreðles eafora,   þa he to ham becom,
Iofore ond Wulfe   mid ofermaðmum,
sealde hiora gehwæðrum   hund þusenda
2995
landes ond locenra beaga   (ne ðorfte him ða lean oðwitan
mon on middangearde),   syððan hie ða mærða geslogon,
ond ða Iofore forgeaf   angan dohtor,
hamweorðunge,   hyldo to wedde.
Þæt ys sio fæhðo   ond se feondscipe,
3000
wælnið wera,   ðæs ðe ic wen hafo,
þe us seceað to   Sweona leoda,
syððan hie gefricgeað   frean userne
ealdorleasne,   þone ðe ær geheold
wið hettendum   hord ond rice
3005
æfter hæleða hryre,   hwate Scilfingas,
folcred fremede   oððe furður gen
eorlscipe efnde.   Me is ofost betost
þæt we þeodcyning   þær sceawian
ond þone gebringan,   þe us beagas geaf,
3010
on adfære.   Ne scel anes hwæt
meltan mid þam modigan,   ac þær is maðma hord,
gold unrime   grimme geceapod,
ond nu æt siðestan   sylfes feore
beagas gebohte.   Þa sceall brond fretan,
3015 f.195r
æled þeccean,   nalles eorl wegan
maððum to gemyndum,   ne mægð scyne
habban on healse   hringweorðunge,
ac sceal geomormod,   golde bereafod,
oft nalles æne   elland tredan,
3020
nu se herewisa   hleahtor alegde,
gamen ond gleodream.   Forðon sceall gar wesan
monig, morgenceald,   mundum bewunden,
hæfen on handa,   nalles hearpan sweg
wigend weccean,   ac se wonna hrefn
3025
fus ofer fægum   fela reordian,
earne secgan   hu him æt æte speow,
þenden he wið wulf   wæl reafode."
Swa se secg hwata   secggende wæs
laðra spella—   he ne leag fela
3030
wyrda ne worda.   Weorod eall aras.
Eodon unbliðe   under Earnanæs,
wollenteare   wundur sceawian.
Fundon ða on sande   sawulleasne
hlimbed healdan   þone þe him hringas geaf
3035
ærran mælum.   Þa wæs endedæg
godum gegongen,   þæt se guðcyning,
Wedra þeoden,